Wielka Wsypa
Po niespełna 12 latach umorzony w następstwie amnestii proces Andrzeja Owczarskiego i 9 innych Puławiaków jeszcze raz powrócił na wokandę sądową za sprawą Rzecznika Praw Obywatelskich, Janusza Kochanowskiego, który 23 maja 2006 r. z urzędu wniósł do Sadu Najwyższego kasację wyroku z 26 lipca 1984 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w Puławach. W kasacji tej RPO na podstawie art 521 Kpk zaskarżył ten wyrok w całości na korzyść wszystkich 10 oskarżonych zarzucając mu m.in. rażące naruszenie prawa karnego materialnego... polegające na przyjęciu... że działania oskarżonych miały charakter czynów społecznie niebezpiecznych, podczas gdy w rzeczywistości działali oni zgodnie z żywotnymi interesami społeczeństwa polskiego. W uzasadnieniu Rzecznik Praw Obywatelskich podzielił pogląd Sądu Najwyższego z 12 mają 1992 r., że kontynuowanie działalności związkowej i konspiracyjne organizowanie jej struktur nie przekraczało przynależnych każdemu obywatelowi praw gwarantowanych ratyfikowanym przez PRL Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, uchwalonym przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 16 grudnia 1966 r. Zdaniem Rzecznika ocena prawna zarzucanego oskarżonym zachowania nie może być dokonana bez uwzględnienia ogólnej sytuacji społeczno-politycznej panującej w Polsce w tym czasie. Należy mieć na uwadze, że oskarżeni prowadząc działalność w strukturach NSZZ Solidarność, bądź pełniąc w nich czynności kierownicze uznali za swój moralny i patriotyczny obowiązek przeciwstawić się środkami pokojowymi, wprowadzonemu wbrew woli Narodu Polskiego, stanowi wojennemu, a zatem stwierdzić należy, iż czyny zarzucane oskarżonym nie zawierały elementu materialnego przestępstwa, to znaczy w ogóle nie nosiły cech społecznego niebezpieczeństwa w ujęciu kk. z 1969 r. Co więcej, stwierdzić należy, że działania podejmowane przez oskarżonych nie tylko nie wyrządzały społeczeństwu żadnej szkody, ale wręcz stanowiły wyraz działań na rzecz tego społeczeństwa i narodu, zmierzając w kierunku dokonania zmian demokratycznych i ustrojowych, które w kilka lat później istotnie nastąpiły" (Załącznik 6).
Ostateczny finał postępowań sądowych w następstwie wielkiej wsypy w puławskim podziemiu solidarnościowym na przełomie lat 1983/1984 stanowiła rozprawa kasacyjna przed Sądem Najwyższym 5 grudnia 2006 r. (Załącznik 7), w trakcie której Sąd Najwyższy – Izba Karna w Warszawie w całości uwzględnił kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Janusza Kochanowskiego w dniu 23 maja 2006 r., zaskarżającą postanowienia Sądu Rejonowego w Puławach z dnia 26 lipca 1984 r. w przedmiocie zastosowania amnestii i umorzenia postępowania karnego w stosunku do wszystkich oskarżonych, uchylił zaskarżone postanowienia i na podstawie art. 17 par. 1 pkt 2 k.p.k. umorzył postępowanie karne wobec Andrzeja Owczarza, Zbigniewa Ryszarda Zubowskiego, Tadeusza Skiby, Juliana Henryka Migdala, Edwarda Franciszka Szeleźniaka, Grzegorza Ignacego Wołczyka, Cecylii Wójcik, Zofii Wiśniewskiej, Andrzeja Jana Zubowskiego i Władysława Rozmusa. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wywiódł, że ...oskarżeni motywowani zasługującymi na szacunek intencjami podjęli w wysokim stopniu ryzykowną działalność, w ramach której w pokojowy sposób domagali się poszanowania przez władze swobód obywatelskich i ustanowienia w Polsce demokratycznego ustroju. Zarzucane oskarżonym czyny wypadało zatem ocenić nie tylko jako pozbawione cech społecznej szkodliwości, ale jako ze wszech miar społecznie korzystne i pożądane.(Załącznik 8).
Przypisy
- ↑ Akt Oskarżenia z 18 lipca 1984 r. (1 Ds 354/83/S), sporządzony przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie przeciwko Andrzejowi Władysławowi Owczarzowi i dziewięciu innym działaczom podziemnej "Solidarności". (Załącznik 1)
- ↑ Reprodukcje niektórych z tych ulotek zamieszczono w Załączniku 2.
- ↑ Więcej informacji o tym wydawnictwie można znaleść w opracowaniu Stanisława Głażewskiego pt. "Wydawnictwo Familia" w tomie: Stanisław Tomasz Głażewski - "W imię Solidarności. Wspomnienia z lat 1981 – 1989" Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Puław, Puławy 2010, s. 53..
- ↑ Tomasz Kraszewski – Udział młodzieży w kształtowaniu ruchu niepodległościowo-solidarnościowego Ziemi Puławskiej. Wspomnienia z lat 1980-1988. W: 25 lat "Solidarności" Ziemi Puławskiej, wyd. Zarząd Oddziału NSZZ "Solidarność" Ziemia Puławska . Puławy 2005, s. 20.
- ↑ Rocznicy ogłoszenia Manifestu PKWN 22 lipca 1944 r.
- ↑ Amnestia nie dotyczyła jednak "sprawców przestępstw przeciwko podstawowym interesom politycznym PRL popełnionych z pobudek politycznych". Nie objęła ona zatem m. in. jedenastu tymczasowo aresztowanych diałaczy NSZZ "Solidarność" i dawnego KSS "KOR": Andrzeja Gwiazdy, Seweryna Jaworskiego, Mariana Jurczyka, Jacka Kuronia, Jana Lityńskiego, Adama Michnika, Karola Modzelewskiego, Grzegorza Palki, Andrzeja Rozpłochowskiego, Jana Rulewskiego i Henryka Wujca.
- ↑ Był to ten sam mechanizm, który u progu PRL w wyniku akcji "ujawniania się" po wojnie doprowadził do rozbicia podziemia AK-owskiego.
- ↑ Powinno być chyba: "PZPR precz" z symbolem szubienicy.
- ↑ Akt Oskarżenia z 18 lipca 1984 r. (1 Ds 354/83/S), sporządzony przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie przeciwko Andrzejowi Władysławowi Owczarzowi i dziewięciu innym działaczom podziemnej "Solidarności". (Załącznik 1)
- ↑ Więcej informacji na ten temat można znaleźć w opracowaniu Stanisława Głażewskiego pt. "Pierwsze dni stanu wojennego w Puławach" w tomie: Stanisław Tomasz Głażewski - "W imię Solidarności. Wspomnienia z lat 1981 – 1989" Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Puław, Puławy 2010, s. 15.
- ↑ Barbara Sadura była jedną z tych osób, które dobrowolnie ujawniły swoją działalność i obciążyły kolegów. Zrobiła to pod wpływem perswazji głównej księgowej IUNG, Marii Michalak upatrującej w tym procederze szansy na wywikłanie się jednej z podwładnych z konspiracyjnej działalności oraz na normalizaję sytuacji w Instytucie, którego personel był politycznie silnie spolaryzowany.
- ↑ Uzasadnienie Aktu Oskarżenia z 18 lipca 1984 r. (1 Ds 354/83/S), sporządzony przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie przeciwko Andrzejowi Władysławowi Owczarzowi i dziewięciu innym działaczom podziemnej "Solidarności". (Załącznik 1)
- ↑ W kalendarzu mojej żony pod datą 21 grudnia 1983 r. widnieje zapis: Rewizje, aresztowania, przesłuchania, ujawniania w Z.A. I w IUNG.
- ↑ Zofia Wiśniewska w niektórych cytowanych dokumentach jest wymieniana pod panieńskim nazwiskiem: Zofia Górecka.
- ↑ Podziemna prasa lubelska pokwitowała te wydarzenia następującym komunikatem: W tygodniu przedświątecznym przesłuchiwano w puławskich "Azotach" kilkadziesiąt osób podejrzanych o działalność w "Solidarności". Kilka z nich udało się nakłonić do "ujawnienia", jedna otrzymała sankcję prokuratorską. Między świętami Bożego Narodzenia a Nowym Rokiem przypuszczono atak na Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Zatrzymano jedną osobę. Z grupy 10 osób zatrzymanych pod koniec listopada w Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego /patrz "I" 78/ dwie otrzymały sankcje prokuratorskie (SOLIDARNOŚĆ Informator, Region Środkowo-Wschodni, nr 80 z 6.01.1984 r., s.2), a w kilka dni później: Według stanu na 11.01.1984 r. w więzieniach przebywają następujący więźniowie polityczni z naszego Regionu:/.../
PUŁAWY: Zbigniew Zubowski /Azoty/, Andrzej Owczarz /Azoty/, Tadeusz Skiba /IUNG/, Edward Szeleźniak /IUNG/, Celina Wójcik /"Ruch"/, Zofia Górecka /"Żelatyna"/ (SOLIDARNOŚĆ Informator, Region Środkowo-Wschodni, nr 81 z 20.01.1984 r., s.1).
- ↑ Postanowienie z dnia 16 maja 1984 r. o objęciu dozorem MO Juliana Migdala, zobowiązujące go do meldowania się dwa razy w tygodniu w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w Puławach, przedstawiono w Załączniku 3.
- ↑ Kilkaset tych kalendarzy wydrukowali na prośbę Tadeusza Skiby Stanisław Głażewski i Bogdan szewczyk.
- ↑ Należeli do niej m.in. Ireneusz Ostrokólski oraz Maria i Bogdan Szewczykowie.
- ↑ Katarzyna Żaczek - "Spisane będą czyny i rozmowy", Tygodnik Powiśla "Gazeta Puławska" z 14.12.2001 r.,s.12
- ↑ Całkowicie niesłusznie, gdyż nigdy się kolportażem nie zajmowałem, nigdy nie posługiwałem się również hasłem o książkach Remarque`a.
- ↑ Ten sam pułkownik Ryszard Trąbka, kierował grupą SB rozpracowującą w latach 70-tych Komitet Chłopski Ziemi Lubelskiej założony w Milejowie w 1978 r. przez Janusza Rożka a dwa dni przede mną przesłuchiwał Tadeusza Skibę.
- ↑ Płk Trąbka usiłował przypisać mi udział w kolportażu wydawnictw II obiegu, mimo, że ja naprawdę nigdy się tym nie zajmowałem. Drugi zarzut: udział w nielegalnym zebraniu na Marynkach w dniu 13 grudnia był uzasadniony ale i tego się wyparłem.
- ↑ S. Głażewski – Obrazki ze stanu wojennego - maszynopis
- ↑ Formalnie trwało to tylko 48 godzin, gdyż 12-godzinnego okresu, który upłynął od chwili rzeczywistego zatrzymania do podpisania decyzji o zatrzymaniu oczywiście nie liczono.
- ↑ Zdarzenie to
- ↑ Katarzyna Żaczek - "Spisane będą czyny i rozmowy" - Tygodnik Powiśla "Gazeta Puławska" z 14.12.2001 r.s.12.
- ↑ Tadeusza Skibę wyraźnie zawiodła pamięć. W piśmie pracowników IUNG do Prokuratora Generalnego z 1 lutego 1984 r. (Załącznik 4) jako datę tego zdarzenia podano "noc 25 stycznia". Jest jednak rzeczą wielce prawdopodobną, że w Areszcie Śledczym Tadeusz Skiba dwukrotnie doznał ataku serca (14 lub 15 oraz 25 stycznia).
- ↑ Do Kliniki AM przy ul. Staszica.
- ↑ Pomyłka Tadeusz Skiby. W tamtych czasach policja polityczna funkcjonowała pod nazwą Służba Bezpieczeństwa (SB) a nie Urząd Bezpieczeństwa (UB).
- ↑ Pismo zredagował i pierwszy podpisał pracownik Zakładu Upowszechnienia i czołowy działacz NSZZ "Solidarność" w IUNG, Aleksy Bornus. On również zorganizował akcję zbierania podpisów.
- ↑ Tadeusz Deputat w tekście "Wspomnienia z okresu stanu wojennego" sporządzonym latem 2006 r., na s. 3 opisał to w sposób następujący: Gdy wieść ta dotarła do Instytutu, napisano list protestacyjny, poparty podpisami pracowników Instytutu. Byli jednak tacy w Instytucie, jak i w moim Zakładzie, którzy odmówili podpisu motywując swoją postawę tym, że to jest niemożliwe,że to jest niehumanitarne i że jest to pomówienie. Na drugi dzień pojechała trzyosobowa delegacja do szpitala celem zbadania tej sprawy na miejscu. Przekonali się, że w SB jest wszystko możliwe; po tym fakcie osoba z Agrometeorologii i inni podpisali protest.
- ↑ Julian Migdal – "Wspomnienia o naszym Przewodniczącym – Tadeuszu Skibie". Maszynopis wystąpienia Juliana Migdala na pogrzebie Tadeusza Skiby w dniu 16 czerwca 2006 r.
- ↑ "Solidarność" - Biuletyn TKK Ziemia Puławska Nr 3/84 z marca 1984 r., s. 3-4.
- ↑ Pod datą 25 stycznia 1984 r. w kalendarzyku mojej żony widnieje zapis: "Dziś w nocy ok. 2.00 pogotowie zabrało T.S. z więzienia. Zawał serca. Ok. południa zapadła decyzja o zwolnieniu go z aresztu, będzie odpowiadać z wolnej stopy."
- ↑ Zapis w kalendarzyku mojej żony pod datą 14 lutego 1984 r. brzmi: "Wrócił Tadeusz ze szpitala. Wszyscy się tym ucieszyliśmy. Wygląda b. mizernie. Wizyty go pewnie domęczą."
- ↑ Julian Migdal był w latach 1980-1981 współorganizatorem i wiceprzewodniczącym NSZZ "Solidarność" w IUNG, a w latach 1982-1989 bliskim współpracownikiem Tadeusza Skiby w konspiracyjnych strukturach "Solidarności".
- ↑ Wymieniając osoby objęte aktem oskarżenia w tej sprawie Julian Migdal podaje prawidłową ich liczbę (T. Skiba + 9 innych osób) ,ale przez pomyłkę wymienia tylko osiem nazwisk, pomijając osobę Zofii Wiśniewskiej.
- ↑ Julian Migdal – Wspomnienia o naszym Przewodniczącym – Tadeuszu Skibie, Maszynopis wystąpienia Juliana Migdala na pogrzebie Tadeusza Skiby w dniu 16 czerwca 2006 r.
- ↑ Reprint postanowienia o objęciu amnestią Juliana Migdala przedstawiłem w Załączniku 5. Postanowienie o identycznej treści otrzymał również Tadeusz Skiba i pozostali oskarżeni.
- ↑ Np. pod datą 29 sierpnia 1983 r. w kalendarzyku mojej żony znalazł się zapis: "St.s. przesłuchanie w UB – proponują mu ujawnienie się !?!" a pod datą 11 września 1986 r. żona zapisała: "Ogólnopolska akcja przeprowadzania rozmów z podejrzanymi o nielegalną działalność przez UB. St.s. też nie ominięto i kilku naszych znajomych."
- Załącznik 1 (869 Pobrań)
- Załącznik 2 (798 Pobrań)
- Załącznik 3 (794 Pobrań)
- Załącznik 4 (811 Pobrań)
- Załącznik 5 (887 Pobrań)
- Załącznik 6 (939 Pobrań)
- Załącznik 7 (843 Pobrań)
- Załącznik 8 (1073 Pobrań)
