Wielka Wsypa
Przebieg zdarzeń, które miały miejsce po kilku tygodniach pobytu w areszcie przy ul. Południowej Tadeusz Skiba opisał po latach [26] następująco:
"Zdarzyło mi się zasłabnięcie 14 czy 15 stycznia[27], po przeniesieniu do nowej celi, akurat w chwili wchodzenia na górną pryczę. Spadłem na podłogę, rozciąłem sobie dosyć głęboko skórę koło nosa i straciłem przytomność. Współaresztowani zawiadomili klawisza, ten swojego przełożonego C. - zastępcę naczelnika więzienia, a on wezwał pogotowie. Przybyły lekarz stwierdził zawał. Zawieźli mnie do szpitala[28]. C. wysłał dwóch klawiszy, żeby mnie pilnowali. A ci – nie wiem, czy on im tak kazał, czy dla własnej wygody – przykuli mnie za nogę kajdankami do łóżka szpitalnego. A ponieważ sprawa przykucia mnie do łóżka, rozniosła się w podziemnej prasie nie tylko w Puławach, więc UB[29] chcąc to szybko wyciszyć spowodował wydanie przez prokuratora decyzji zwolnienia mnie z aresztu."
Sprawa dostała się na łamy podziemnej prasy za pośrednictwem żony aresztowanego, Alicji, która telefonicznie zawiadomiona przez lekarzy natychmiast po przewiezieniu go do Kliniki przybrała sobie do towarzystwa dwóch świadków (jednym z nich byłem ja, kto był drugim – nie pamiętam), z którymi jeszcze tego samego dnia udała się do Lublina. Po dłuższych korowodach z pilnującymi Tadeusza Skibę funkcjonariuszami, dzięki interwencji lekarzy, żonie udało się przez kilka chwil z nim porozmawiać. Obserwując to wszystko przez otwarte drzwi mogliśmy przekonać się naocznie, że nasz chory kolega był nadal przykuty za nogę do łóżka. Po naszym powrocie do Puław zdarzyła się rzecz, którą z uzasadnioną dumą wspomina Tadeusz Deputat. Mianowicie niemal wszyscy pracownicy IUNG spontanicznie podpisali protest przeciwko takiemu potraktowaniu naszego kolegi, mimo, że takie zbiorowe wystąpienie w stanie wojennym mogło spotkać się z dotkliwymi represjami[30]. Większość podpisała protest natychmiast, inni dopiero po potwierdzeniu faktu przykucia chorego do łóżka przez 3-osobową delegację Rady Naukowej IUNG[31]. A oto treść tego dokumentu (Załącznik 4):
Puławy, dnia 1.02.1984 r.
Prokurator Generalny PRL
Ul. Krakowskie Przedmieście
W a r s z a w a
W dniu 27 grudnia 1983 r. Został tymczasowo aresztowany nasz Kolega, pracownik naukowy Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, dr Tadeusz Skiba – wieloletni pracownik Instytutu, cieszący się nieposzlakowaną opinią. Jako człowiek, kolega i pracownik darzony był i jest przez nasze środowisko ogromnym zaufaniem, czemu wielokrotnie dawano wyraz powierzając Mu liczne funkcje społeczne i obywatelskie.
Rada Naukowa IUNG wystąpiła do Prokuratora Wojewódzkiego z poręczeniem i prośbą o zwolnienie dr Tadeusza Skiby z więzienia na okres śledztwa i umożliwienie odpowiadania przed sądem z wolnej stopy. Prośby tej, popartej autorytetem gremium naukowego, nie uwzględniono. Po kilkutygodniowym pobycie w warunkach więzienia śledczego dr Tadeusz Skiba w nocy dnia 25 stycznia br. Uległ zawałowi serca. Po kilku godzinach od wystąpieniu zawału, nieprzytomnego chorego skutego kajdanami odwieziono pod eskortą dwóch cywilnych funkcjonariuszy do Szpitala Klinicznego w Lublinie przy ul. Staszica. W tym stanie fizycznym kol. T. Skiba z kajdankami na rękach znalazł się w sali reanimacyjnej, gdzie dopiero na skutek zdecydowanego protestu personelu lekarskiego zdjęto Mu kajdany z rąk przykuwając Go za nogę do łóżka. Przez cały okres zabiegów funkcjonariusze odmawiali odstąpienia od łóżka chorego utrudniając tym samym akcję ratunkową i zwiększając jednocześnie zagrożenie dla zdrowia i życia chorego. W tych warunkach dr Tadeusz Skiba przebywał około 10 godzin. Dopiero dzięki staraniom rodziny, popartym stanowiskiem lekarzy, Wiceprokurator Wojewódzki w Lublinie uchylił areszt tymczasowy. Powyższe, oburzające fakty ustaliliśmy na podstawie informacji uzyskanych od personelu Szpitala Klinicznego przy ul. Staszica w Lublinie potwierdzonych przez chorego dr T. Skibę i Jego rodzinę.
Przedstawiony sposób potraktowania naszego kolegi i współpracownika, będącego w bardzo ciężkim stanie zmusza nas do wyrażenia zdecydowanego protestu przeciwko tak brutalnemu i antyhumanitarnego traktowania człowieka, nieuwzględniającego elementarnych zasad etyki i godności ludzkiej.
W środowisku naszym panuje głębokie oburzenie i tym protestem dajemy temu wyraz. Domagamy się wyjaśnienia i pociągnięcia do odpowiedzialności służbowej osób bezpośrednio winnych brutalnego i antyhumanitarnego traktowania dr Tadeusza Skiby oraz poinformowania nas – kto wydał polecenie i ponosi moralną i prawną odpowiedzialność za wyżej opisany przebieg zajścia.
Tego rodzaju praktyki organów śledczych stoją w jaskrawej sprzeczności z głoszonymi przez władze państwowe i polityczne deklaracjami i hasłami: odrodzenia, pojednania narodowego i praworządności.
Chcemy nadmienić, że dr Tadeusz Skiba nie jest podejrzany o żadne czyny kryminalne, a został zatrzymany z powodów politycznych.
Pracownicy Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach
Do wiadomości:
1. Sejmowa Komisja Wymiaru Sprawiedliwości, ul. Wiejska 3, Warszawa
2. Prymas Polski Kardynał Józef Glemp, ul. Miodowa 13/15, Warszawa
3. Obrońca dr Tadeusza Skiby, mec. W. Wysocki, Zespół Adwokacki nr 5, Lublin
4. Alicja Skiba, ul. Izabelli 5/5, Puławy.
Dokument tej treści podpisało aż 301 pracowników IUNG, ale pierwszy złożył na nim swój podpis autor listu i inicjator całej akcji, pracownik Zakładu Upowszechnienia IUNG, Aleksy Bornus.
Przypisy
- ↑ Akt Oskarżenia z 18 lipca 1984 r. (1 Ds 354/83/S), sporządzony przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie przeciwko Andrzejowi Władysławowi Owczarzowi i dziewięciu innym działaczom podziemnej "Solidarności". (Załącznik 1)
- ↑ Reprodukcje niektórych z tych ulotek zamieszczono w Załączniku 2.
- ↑ Więcej informacji o tym wydawnictwie można znaleść w opracowaniu Stanisława Głażewskiego pt. "Wydawnictwo Familia" w tomie: Stanisław Tomasz Głażewski - "W imię Solidarności. Wspomnienia z lat 1981 – 1989" Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Puław, Puławy 2010, s. 53..
- ↑ Tomasz Kraszewski – Udział młodzieży w kształtowaniu ruchu niepodległościowo-solidarnościowego Ziemi Puławskiej. Wspomnienia z lat 1980-1988. W: 25 lat "Solidarności" Ziemi Puławskiej, wyd. Zarząd Oddziału NSZZ "Solidarność" Ziemia Puławska . Puławy 2005, s. 20.
- ↑ Rocznicy ogłoszenia Manifestu PKWN 22 lipca 1944 r.
- ↑ Amnestia nie dotyczyła jednak "sprawców przestępstw przeciwko podstawowym interesom politycznym PRL popełnionych z pobudek politycznych". Nie objęła ona zatem m. in. jedenastu tymczasowo aresztowanych diałaczy NSZZ "Solidarność" i dawnego KSS "KOR": Andrzeja Gwiazdy, Seweryna Jaworskiego, Mariana Jurczyka, Jacka Kuronia, Jana Lityńskiego, Adama Michnika, Karola Modzelewskiego, Grzegorza Palki, Andrzeja Rozpłochowskiego, Jana Rulewskiego i Henryka Wujca.
- ↑ Był to ten sam mechanizm, który u progu PRL w wyniku akcji "ujawniania się" po wojnie doprowadził do rozbicia podziemia AK-owskiego.
- ↑ Powinno być chyba: "PZPR precz" z symbolem szubienicy.
- ↑ Akt Oskarżenia z 18 lipca 1984 r. (1 Ds 354/83/S), sporządzony przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie przeciwko Andrzejowi Władysławowi Owczarzowi i dziewięciu innym działaczom podziemnej "Solidarności". (Załącznik 1)
- ↑ Więcej informacji na ten temat można znaleźć w opracowaniu Stanisława Głażewskiego pt. "Pierwsze dni stanu wojennego w Puławach" w tomie: Stanisław Tomasz Głażewski - "W imię Solidarności. Wspomnienia z lat 1981 – 1989" Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Puław, Puławy 2010, s. 15.
- ↑ Barbara Sadura była jedną z tych osób, które dobrowolnie ujawniły swoją działalność i obciążyły kolegów. Zrobiła to pod wpływem perswazji głównej księgowej IUNG, Marii Michalak upatrującej w tym procederze szansy na wywikłanie się jednej z podwładnych z konspiracyjnej działalności oraz na normalizaję sytuacji w Instytucie, którego personel był politycznie silnie spolaryzowany.
- ↑ Uzasadnienie Aktu Oskarżenia z 18 lipca 1984 r. (1 Ds 354/83/S), sporządzony przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie przeciwko Andrzejowi Władysławowi Owczarzowi i dziewięciu innym działaczom podziemnej "Solidarności". (Załącznik 1)
- ↑ W kalendarzu mojej żony pod datą 21 grudnia 1983 r. widnieje zapis: Rewizje, aresztowania, przesłuchania, ujawniania w Z.A. I w IUNG.
- ↑ Zofia Wiśniewska w niektórych cytowanych dokumentach jest wymieniana pod panieńskim nazwiskiem: Zofia Górecka.
- ↑ Podziemna prasa lubelska pokwitowała te wydarzenia następującym komunikatem: W tygodniu przedświątecznym przesłuchiwano w puławskich "Azotach" kilkadziesiąt osób podejrzanych o działalność w "Solidarności". Kilka z nich udało się nakłonić do "ujawnienia", jedna otrzymała sankcję prokuratorską. Między świętami Bożego Narodzenia a Nowym Rokiem przypuszczono atak na Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Zatrzymano jedną osobę. Z grupy 10 osób zatrzymanych pod koniec listopada w Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego /patrz "I" 78/ dwie otrzymały sankcje prokuratorskie (SOLIDARNOŚĆ Informator, Region Środkowo-Wschodni, nr 80 z 6.01.1984 r., s.2), a w kilka dni później: Według stanu na 11.01.1984 r. w więzieniach przebywają następujący więźniowie polityczni z naszego Regionu:/.../
PUŁAWY: Zbigniew Zubowski /Azoty/, Andrzej Owczarz /Azoty/, Tadeusz Skiba /IUNG/, Edward Szeleźniak /IUNG/, Celina Wójcik /"Ruch"/, Zofia Górecka /"Żelatyna"/ (SOLIDARNOŚĆ Informator, Region Środkowo-Wschodni, nr 81 z 20.01.1984 r., s.1).
- ↑ Postanowienie z dnia 16 maja 1984 r. o objęciu dozorem MO Juliana Migdala, zobowiązujące go do meldowania się dwa razy w tygodniu w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w Puławach, przedstawiono w Załączniku 3.
- ↑ Kilkaset tych kalendarzy wydrukowali na prośbę Tadeusza Skiby Stanisław Głażewski i Bogdan szewczyk.
- ↑ Należeli do niej m.in. Ireneusz Ostrokólski oraz Maria i Bogdan Szewczykowie.
- ↑ Katarzyna Żaczek - "Spisane będą czyny i rozmowy", Tygodnik Powiśla "Gazeta Puławska" z 14.12.2001 r.,s.12
- ↑ Całkowicie niesłusznie, gdyż nigdy się kolportażem nie zajmowałem, nigdy nie posługiwałem się również hasłem o książkach Remarque`a.
- ↑ Ten sam pułkownik Ryszard Trąbka, kierował grupą SB rozpracowującą w latach 70-tych Komitet Chłopski Ziemi Lubelskiej założony w Milejowie w 1978 r. przez Janusza Rożka a dwa dni przede mną przesłuchiwał Tadeusza Skibę.
- ↑ Płk Trąbka usiłował przypisać mi udział w kolportażu wydawnictw II obiegu, mimo, że ja naprawdę nigdy się tym nie zajmowałem. Drugi zarzut: udział w nielegalnym zebraniu na Marynkach w dniu 13 grudnia był uzasadniony ale i tego się wyparłem.
- ↑ S. Głażewski – Obrazki ze stanu wojennego - maszynopis
- ↑ Formalnie trwało to tylko 48 godzin, gdyż 12-godzinnego okresu, który upłynął od chwili rzeczywistego zatrzymania do podpisania decyzji o zatrzymaniu oczywiście nie liczono.
- ↑ Zdarzenie to
- ↑ Katarzyna Żaczek - "Spisane będą czyny i rozmowy" - Tygodnik Powiśla "Gazeta Puławska" z 14.12.2001 r.s.12.
- ↑ Tadeusza Skibę wyraźnie zawiodła pamięć. W piśmie pracowników IUNG do Prokuratora Generalnego z 1 lutego 1984 r. (Załącznik 4) jako datę tego zdarzenia podano "noc 25 stycznia". Jest jednak rzeczą wielce prawdopodobną, że w Areszcie Śledczym Tadeusz Skiba dwukrotnie doznał ataku serca (14 lub 15 oraz 25 stycznia).
- ↑ Do Kliniki AM przy ul. Staszica.
- ↑ Pomyłka Tadeusz Skiby. W tamtych czasach policja polityczna funkcjonowała pod nazwą Służba Bezpieczeństwa (SB) a nie Urząd Bezpieczeństwa (UB).
- ↑ Pismo zredagował i pierwszy podpisał pracownik Zakładu Upowszechnienia i czołowy działacz NSZZ "Solidarność" w IUNG, Aleksy Bornus. On również zorganizował akcję zbierania podpisów.
- ↑ Tadeusz Deputat w tekście "Wspomnienia z okresu stanu wojennego" sporządzonym latem 2006 r., na s. 3 opisał to w sposób następujący: Gdy wieść ta dotarła do Instytutu, napisano list protestacyjny, poparty podpisami pracowników Instytutu. Byli jednak tacy w Instytucie, jak i w moim Zakładzie, którzy odmówili podpisu motywując swoją postawę tym, że to jest niemożliwe,że to jest niehumanitarne i że jest to pomówienie. Na drugi dzień pojechała trzyosobowa delegacja do szpitala celem zbadania tej sprawy na miejscu. Przekonali się, że w SB jest wszystko możliwe; po tym fakcie osoba z Agrometeorologii i inni podpisali protest.
- ↑ Julian Migdal – "Wspomnienia o naszym Przewodniczącym – Tadeuszu Skibie". Maszynopis wystąpienia Juliana Migdala na pogrzebie Tadeusza Skiby w dniu 16 czerwca 2006 r.
- ↑ "Solidarność" - Biuletyn TKK Ziemia Puławska Nr 3/84 z marca 1984 r., s. 3-4.
- ↑ Pod datą 25 stycznia 1984 r. w kalendarzyku mojej żony widnieje zapis: "Dziś w nocy ok. 2.00 pogotowie zabrało T.S. z więzienia. Zawał serca. Ok. południa zapadła decyzja o zwolnieniu go z aresztu, będzie odpowiadać z wolnej stopy."
- ↑ Zapis w kalendarzyku mojej żony pod datą 14 lutego 1984 r. brzmi: "Wrócił Tadeusz ze szpitala. Wszyscy się tym ucieszyliśmy. Wygląda b. mizernie. Wizyty go pewnie domęczą."
- ↑ Julian Migdal był w latach 1980-1981 współorganizatorem i wiceprzewodniczącym NSZZ "Solidarność" w IUNG, a w latach 1982-1989 bliskim współpracownikiem Tadeusza Skiby w konspiracyjnych strukturach "Solidarności".
- ↑ Wymieniając osoby objęte aktem oskarżenia w tej sprawie Julian Migdal podaje prawidłową ich liczbę (T. Skiba + 9 innych osób) ,ale przez pomyłkę wymienia tylko osiem nazwisk, pomijając osobę Zofii Wiśniewskiej.
- ↑ Julian Migdal – Wspomnienia o naszym Przewodniczącym – Tadeuszu Skibie, Maszynopis wystąpienia Juliana Migdala na pogrzebie Tadeusza Skiby w dniu 16 czerwca 2006 r.
- ↑ Reprint postanowienia o objęciu amnestią Juliana Migdala przedstawiłem w Załączniku 5. Postanowienie o identycznej treści otrzymał również Tadeusz Skiba i pozostali oskarżeni.
- ↑ Np. pod datą 29 sierpnia 1983 r. w kalendarzyku mojej żony znalazł się zapis: "St.s. przesłuchanie w UB – proponują mu ujawnienie się !?!" a pod datą 11 września 1986 r. żona zapisała: "Ogólnopolska akcja przeprowadzania rozmów z podejrzanymi o nielegalną działalność przez UB. St.s. też nie ominięto i kilku naszych znajomych."
- Załącznik 1 (869 Pobrań)
- Załącznik 2 (798 Pobrań)
- Załącznik 3 (794 Pobrań)
- Załącznik 4 (811 Pobrań)
- Załącznik 5 (887 Pobrań)
- Załącznik 6 (939 Pobrań)
- Załącznik 7 (843 Pobrań)
- Załącznik 8 (1073 Pobrań)
