PIERWSZE DNI STANU WOJENNEGO W PUŁAWACH

« poprzednie Wszystkie strony następne » (Strona 10 z 15)

Zamykając ten temat dodać jeszcze należy, że Informatory Strajkowe Ziemi Puławskiej, o których Piotr Wojtowicz wspomina na s. 128 swojego opracowania były bez wątpienia organami Komitetu Strajkowego w Zakładach Azotowych i tam były redagowane Fakt ten czyni bardzo prawdopodobną myśl, że nazwy: “Komitet Strajkowy w ZA” i “Komitet Strajkowy Ziemi Puławskiej” były używane zamiennie dla określenie tej samej struktury. Ale i tę wątpliwość mogą rozstrzygnąć wyłącznie uczestnicy lub bezpośredni obserwatorzy tamtych wydarzeń.

Obok kilkudziesięciu tekstów artykułów, apeli, odezw i oświadczeń, które w ciągu tych gorących dni grudnia 1981 r. wyszły spod mojego pióra, a których z pamięci wymienić i zliczyć już nie potrafię, była również ulotka, o której P. Wojtowicz wspomina na stronie 134 swojej pracy [79]:

“W odezwie zatytuowanej “Dość zbrodni PZPR hańbiących cały Naród”, podpisanej przez “Solidarność Ziemi Puławskiej” czytamy między innymi: ....Zbrodnia w kopalni Wujek obciąża w pierwszym rzędzie PZPR. I to nie tylko jej KC. Popierając i aprobując swoją przynależnością do zbrodniczej organizacji wszystkie jej działania, każdy członek PZPR ubroczył sobie ręce krwią górników z kopalni Wujek, mimo, że na tych rękach nie obeschła jeszcze robotnicza krew przelana 11 lat temu na Wybrzeżu... Robotniczą krew przelaną w kopalni Wujek i na Wybrzeżu, a także pamięć innych, liczących się w setki tysięcy ofiar partii, możemy uczcić tylko w jeden sposób: uporczywą walką o demokratyczną i praworządną Rzeczpospolitą..” W zakończeniu znalazł się apel do Wojska Polskiego, by nie udzielało pomocy partii w “jej zbrodniczej walce z Narodem”, lecz by żołnierze w oparciu o chlubne tradycje nieśli “na sztandarach hasło wolności”. To ostatnie zdanie z apelem do żołnierzy zostało już wkrótce przez Prokuraturę Wojskową utożsamione z przestępczym osłabianiem gotowości sił zbrojnych do obrony granic PRL i stało się powodem sporych kłopotów trójki studentów, którzy tę ulotkę kolportowali [80]

Przy czytaniu tekstów pisanych na przełomie grudnia 1981 i stycznia 1982 r. aż bije w oczy dominujący w nich ton egzaltacjii, który dzisiejszego czytelnika może razić i odstręczać, ale właśnie takie wówczas panowały nastroje wywołane poczuciem bezsilnej złości po brutalnym zerwaniu przez WRON Porozumień Sierpniowych, stłumieniu przemocą odzyskanej na chwilę wolności i podjęciu (na szczęście nieudanej) próby zniszczenia “Solidarności”, którą z takim mozołem przez kilkanaście miesięcy budowaliśmy i z którą tak wielkie wiązaliśmy nadzieje.

Powracając do wydarzeń, które rozegrały się w poniedziałek 14 grudnia 1981 r., należy dodać, że jeszcze do południa związkowcy z IUNG wynosili z pomieszczeń Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska i Redakcji Biuletynu “Solidarność Ziemi Puławskiej” i ukrywali pozostałe tam jeszcze dokumenty i zapasy papieru. Około południa niemal puste pomieszczenia zostały zamknięte i opieczętowane. Podobny los spotkał lokal Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” w IUNG. Skonfiskowane zostały również z pomieszczeń Zakładu Małej Poligrafii IUNG dokumenty i materiały redakcyjne Informatora NSZZ “Solidarność” w IUNG “PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI”, w tym również kompletna makieta ostatniego, 28 numeru tego pisma przygotowywana właśnie do druku a także egzemplarz unikalnego w PRL opracowania “POZA KRAJEM – ZA OJCZYZNĘ. Żołnierz polski na frontach zachodnich II Wojny Światowej 1939-1945”, które nigdy się już nie odnalazły. Szczególnie żal mi było książki, którą otrzymałem w darze od Koła Polskiego w Rzymie w czasie pielgrzymki zorganizowanej przez puławski KIK we wrześniu 1981 r. i z niemałym strachem przeszmuglowałem przez granicę. Poszczególne rozdziały tej książki drukowane w odcinkach jako wkładka do Informatora cieszyły się olbrzymią poczytnością, jako nieocenione źródło wiarygodnej wiedzy o wówczas prawie nieznanych epizodach z dziejów Armii Polskiej na Zachodzie. W chwili ogłoszenia stanu wojennego nieopublikowany został tylko jeden rozdział tej książki o Pomocniczej Służbie Kobiet.

Żeby przywołać pamięci dalsze wydarzenia tego dnia należy się cofnąć do niedzieli 13 grudnia, kiedy to “Po zakończeniu spotkania na Marynkach w dniu 13.12, najaktywniejszy jego uczestnik, Jan Nakonieczny (wobec groźby internowania ukrywający się już od kilku godzin) poufnie umówił się z kilkoma dobranymi według nieznanego mi klucza, osobami na konspiracyjne spotkanie w poniedziałek 14.12 w Wodrolu [81] (wzmiankę o tym spotkaniu zamieścił P. Wojtowicz na s.124) i to właśnie na tym spotkaniu (w autobusie krążącym wokół terenu Wodrolu) zapadła decyzja m.in. o konieczności wydelegowania kogoś kompetentnego i obdarzonego charyzmą do ZA w celu podtrzymania strajku (padło na Jana Nakoniecznego, który, oprócz wymienionych walorów, miał wśród działaczy "S" w ZA wielu znajomych i przyjaciół jeszcze z czasów organizowania pierwszych struktur NSZZ "Solidarność"). [82]Jan Nakonieczny towarzyszył strajkującym pracownikom Zakładów Azotowych aż do końca protestu. Opuścił teren ZA, przeskakując w nocy przez ogrodzenie, dopiero na kilka godzin przed pacyfikacją Zakładów przez oddziały ZOMO, i lasami przekradł się do miasta, gdzie natychmiast podjął chwilowo przerwaną działalność organizacyjną.

Relację tę uzupełnić wypada informacjami zawartymi w zeznaniach Andrzeja Krawczyka [83], które Piotr Wojtowicz odnalazł w zasobach IPN a ich treść opublikował na stronach 124-125 swojej pracy [84].

“W dzień wprowadzenia stanu wojennego Andrzej Krawczyk spotkał w siedzibie Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska wiceprzewodniczącego J. Łodygę, który poinformował go o miejscu i terminie konspiracyjnego zebrania. Odbyło się ono następnego dnia – 14 grudnia na terenie Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Rolnego w Wodę “Wodrol” w Puławach, a w spotkaniu uczestniczyli I. Czeżyk, H. Komsta, J. Łodyga, J. Nakonieczny, S. Głażewski oraz kilka innych osób. Podczas zebrania podjęte zostały decyzje o kontynuowaniu działalności związkowej, która miała polegać między innymi na drukowaniu i rozpowszechnianiu niezależnych wydawnictw oraz organizowaniu oporu w puławskich zakładach pracy, z wyłączeniem Zakładów Azotowych, w których działa inna grupa osób. Działacze, którzy zebrali się w “Wodrolu” w różnym składzie spotykali się regularnie, przeciętnie co dwa dni. Na wniosek J. Nakoniecznego teren Puław podzielono na 5 rejonów kolportażu ulotek i innych wydawnictw”.

Do listy uczestników tego spotkania zawartych w powyższym tekście mogę dodać tylko jedno nazwisko: Edwarda Owczarskiego oraz przypuszczenie, że musiał wśród nas być ktoś z “Wodrolu”, kto to niecodzienne spotkanie w autobusie zorganizował. Napewno nie było na nim Tadeusza Skiby, gdyż przypominam sobie, że właśnie na tym zebraniu Jan Nakonieczny przekazał mi dla niego kilka poufnych informacji i jedną prywatną prośbę. Gdyby mógł, niewątpliwie przekazałby je Tadeuszowi Skibie osobiście. Fakt ten wskazuje, że kluczowa decyzja o delegacji Jana Nakoniecznego do strajkujących już Zakładów Azotowych zapadła bez udziału T. Skiby, co stanowi ważną przesłankę podważającą informację Z. Lesisza o jego powołaniu na szefa Komitetu Strajkowego Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska.już 13 grudnia na Marynkach.

Zgodnie z zeznaniami Andrzeja Krawczyka i moją pamięcią grupa osób, która spotkała się 14 grudnia w “Wodrolu”, po zakończeniu strajku w Zakładach Azotowych w dniu 19.12.1981 r., utworzyła Komitet Obrony Narodowej (KON), któremu przewodził Jan Nakonieczny. Jako uczestnik kilku pierwszych konspiracyjnych spotkań grupy i współtwórca jej założeń programowych [85] mogę z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że głównym celem KON "Ziemia Puławska" kierowanego przez Jana Nakoniecznego było przygotowanie społeczeństwa do spodziewanej konfrontacji zbrojnej i dlatego organizacja ta miała quasi wojskową pionową strukturę organizacyjną.

Oprócz przygotowań do konfrontacji z twórcami stanu wojennego KON zajmował się redakcją, drukiem i kolportażem bibuły, a także organizowaniem różnych akcji opozycyjnych, takich jak: spacery w Alei Partyzantów w czasie nadawania Dziennika Telewizyjnego (spacery te odbywały się na początku lutego 1982 r.; uczestniczyły w nich tłumy Puławiaków, mimo, że spacerujący byli fotografowani a często również legitymowani i mogli się spodziewać kłopotów w pracy), bojkot prasy, zapalanie świec w oknach 13 i 16 dnia każdego miesiąca, akcje plakatowe i ulotkowe, wylepienie Trybuną Ludu chodnika przy bramie nr 1 Zakładów Azotowych.

Przypisy

  1. Noc z 12 na 13 grudnia 1981 r.
  2. 13 grudnia 1981 r. użyto: 70..000 żołnierzy, 30.000 funkcjonariuszy MSW, 1700 czołgów, 1.400 pojazdów opancerzonych i 500 wozów piechoty.
  3. W skrócie WRON, przez opozycję natychmiast przerobiona na Wronę, np w popularnej piosence: “Zielona Wrona, dziób w wężyk szamerowany.” (M. Lizut, A. Zawistowski – Dekady 1975-1984 Biblioteka Gazety Wyborczej/Oficyna Imbir, warszawa 2006, s.188)
  4. W ciągu kilku następnych miesięcy liczba internowanych podwoiła się.
  5. Jacek Kuroń, Jacek Żakowski – “PRL dla początkujących” - Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 1995, s.234-236.
  6. Zbigniew Lesisz - “16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” w tomie “25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej”, wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność “ Ziemia Puławska, Puławy, 2005r.,s. 184.
  7. Piotr Paweł Gach - “Przygotowania stanu wojennego przez władze” - Http://www.solidarnosc.org.pl/lublin/25sym6html.html
  8. Przewodniczący “S” w IUNG pytany w 2001 r. przez red. Katarzynę Żaczek czy spodziewał się stanu odpowiedział: “Ja się nie spodziewałem”. Przewodniczący NSZZ “S” w PPBP Juliusz Bączkowski na to samo pytanie odpowiedział: “Tak konkretnie to na pewno nie. Ale wyczuwało się coś “w powietrzu”. Katarzyna Żaczek – Spisane będą czyny i rozmowy” - Tygodnik Powiśla “Gazeta Puławska” z 14.12.2001 r.,s.12.
  9. Proces karny wytoczony przez Prokuraturę Biuletynowi “Solidarność Ziemi Puławskiej” w osobie Redaktora Ireneusza Ostrokólskiego. Podłoże, przebieg i zakończenie tego procesu opisałem szczegółowo w artykule “Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1981) opublikowanym w tomie: “Niezależny Samorządny Związek Zawodowy “Solidarność” w Puławach z perspektywy ćwierćwiecza”, Studia Puławskie seria A tom 9(11), 2005 r.,s.115.
  10. Włodzimierz Zbiniewicz, pracownik Instytutu Weterynarii w Puławach, działacz NSZZ “Solidarność” w Iwet., współzałożyciel i redaktor Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”.
  11. Jan Nakonieczny, pracownik Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, członek władz regionalnych NSZZ “Solidarność”, członek Prezydium Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska.
  12. J. Rybicki nie podjął nigdy funkcji organizatora podziemnych struktur Związku utrzymując, że w sytucji stanu wojennego i po delegalizacji NSZZ “Solidarność” jest to bezcelowe.
  13. Zbigniew Lesisz - “16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowtch “Puławy” w tomie “25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej”, wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność “ Ziemia Puławska, Puławy, 2005r.,s. 185
  14. .S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
  15. Działacz NSZZ "Solidarność" w IUNG, współzałożyciel i redaktor Informatora NSZZ “Solidarność” w IUNG “Przeszłość-Przyszłości”
  16. Członek Prezydium Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska, współpracownik Biuletynu Informacyjnego "Solidarność Ziemi Puławskiej" współzałożyciel i redaktor Informatora NSZZ "Solidarność" w IUNG "Przeszłość-Przyszłości"..
  17. Członek Zarządu Oddziału NSZZ "Solidarność" Ziemia Puławska, działacz władz regionalnych Związku.
  18. Przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” w IUNG.
  19. Reprodukcję tego plakatu przedstawiłem w Załączniku 1.
  20. S.Głażewski działacz NSZZ "Solidarność" na szczeblu regionalnym i krajowym, członek Prezydium Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska.- “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
  21. Później dowiedzieliśmy się, że pracownik dyżurujący w Centrali Telefonicznej odmówił wyłączenia telefonów bez pisemnego polecenia swojego przełożonego, a zdobycie takowego zajęło około 2 godzin.
  22. Działacz opozycyjny w Zakładach Azotowych, Wiceprzewodniczący Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska.
  23. Obecnie znajduje się tam zaplecze Rejestracji Centrum Medycznego “Internus”
  24. Popularna nazwa policyjnej więźniarki.
  25. Apoloniusz Berbeć przed 13 grudnia był redaktorem i czołowym publicystą Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”.
  26. Razem z Apoloniuszem Berbeciem znaleźli się w tej budzie Ireneusz Ostrokólski z IUNG oraz Zdzisław Kudyk, Bogdan Masiak, Teofil Parafianowicz i Jan Skrzyniarz, wszyscy z Zakładów Azotowych.
  27. Inny pasażer tej samej “suki” wspominał mi jednak, że po drodze do Włodawy było kilka przystanków w lesie , podczas których funkcjonariusze pilnujący siusiających na mrozie więźniów umilali im czas wymieniając teatralnym szeptem uwagi typu “rozwalamy ich teraz, czy wieziemy dalej?”
  28. Apoloniusz Berbeć - “Tamta noc” - Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI”, Nr 3/31/ z 15 grudnia 1989 r.,s.2.
  29. S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3. Reprodukcję odręcznego plakatu o którym mowa znaleźć można w Załączniku 1.
  30. Krystyna Gądor - “Ballada dziadowska”, Informator NSZZ “SOLIDARNOŚĆ” w IUNG Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r., s.3.
  31. Jerzy Chmielewski przed 13 grudnia był wiceprzewodniczącym Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” w IUNG.
  32. Obydwie Panie były działaczkami Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” Nauczycieli.
  33. Stanisław Głażewski - “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
  34. Nieco później tekst tego dekretu wydatnie wzbogacił naszą kulturę. Jego fragmenty stanowiły główny motyw wokalny filmu Magdaleny Łazarkiewicz pt. “Ostatni dzwonek” z 1989 r., a całość wielokrotnie odśpiewywano przy aplauzie publiczności na stojąco w krakowskiej Piwnicy pod Baranami.
  35. To zdarzenie wywarło na mnie na tyle duże wrażenie, że gdy na którymś przesłuchaniu przez “opiekuna” IUNG z ramienia Służby Bezpieczeństwa chor. Masłowskiego, odpowiadając na pytanie, czy warto było angażować się w działalność “Solidarności” ryzykując całą swoją przyszłość, .przytoczyłem mu go jako dowód panującej w Związku “S” solidarności, pojmowanej przez nas dosłownie, dla której warto to i owo poświęcić, chor. Masłowski uznał mnie za przypadek beznadziejny i zrezygnował z nakłaniania do współpracy z SB.
  36. Niedostępny na polskim rynku olej sojowy z darów był najczęstszym składnikiem farby powielaczowej używanej w poddziemnych drukarniach, m.in. w drukarni Wydawnictwa "Familia", z którym byłem przez kilka lat związany.
  37. Obydwaj już za kilka dni mieli znaleźć się w kryminale za rozlepianie ulotek, a po niespełna miesiącu zainkasowali w trybie doraźnym wyroki 2-2,5 lat więzienia na szczęście w zawieszeniu.
  38. Oczywisty błąd: była to już 12 godzina stanu wojennego.
  39. S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
  40. Z. Lesisz – 16 miesięcy Solidarności w Zakładach Azotowych – w: XX-lecie Solidarności Ziemi Puławskiej, Puławy, 2000, s. 226.
  41. I. Czeżyk – Mój pierwszy dzień stanu wojennego, s.28-29. Cyt. za Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s.122.
  42. J. Stopka - Najdłuższy strajk stanu wojennego w Polsce. - Tygodnik Powiśla. Gazeta Puławska z 21.12.2001, s. 3. Cyt. za Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s 123.
  43. S. Głażewski – Uwagi na temat pracy P. Wojtowicza pt. “NSZZ SOLIDARNOŚĆ Ziemi Puławskiej” w latach 1980-1981, spisane w grudniu 2004 r. na prośbę dr Edwarda Ślusarczyka, maszynopis, s. 2.
  44. Zbigniew Lesisz – 16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” w: 25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej, Wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005, s. 185.
  45. O okolicznościach dzięki którym ten powielacz, dar szwedzkich sympatyków “Solidarności” wzbogacił ruchomości Redakcji pisałem w artykule “Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1980)”, zamieszczonym w: “Niezależny Samorządny Związek Zawodowy “Solidarność” w Puławach z perspektywy ćwierćwiecza” Towarzystwo Przyjaciół Puław, Studia Puławskie, Seria A Zagadnienia społeczno-historyczne, tom 9(11) Puławy 2005, s. 45.
  46. Tadeusz Kocoń pełni obecnie funkcję burmistrza Janowca.
  47. Zbigniew Lipa przed 13 grudnia po godzinach pracy w IUNG zajmował się kolportażem Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej” oraz współuczestniczył w wydawaniu innego pisma Zarządu Oddziału “Wiadomośći bieżące”, który drukowany był na redakcyjnym powielaczu i z tej racji doskonale znał się na jego obsłudze.
  48. Czesław Stolar, pracownik Zakładów Azotowych prze 13 grudnia był redaktorem Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”.
  49. S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3. Plakat ten wspomina również Czesław Stolar w rękopiśmiennych wspomnieniach spisanych w 2006 r.
  50. Skończyło się to jego aresztowaniem i pociągnęło za sobą cały szereg aresztowań i procesów o których piszę w innym artykule (S. Głażewski - Procesy polityczne – rękopis).
  51. Można się tam łatwo było dostać schodami usytuowanymi na lewo od głównego wejścia do pałacu.
  52. Dzień pracy w IUNG rozpoczynał się wówczas o godzinie 7-mej. Wszystkie niezbędne manewry należało zatem wykonać nie za wcześnie żeby nie zwracać na siebie uwagi zbyt wczesną aktywnością, ale i nie za późno, zeby uniknąć zbytniego nasilenia ruchu i ciekawości ludzi śpieszących do pracy.
  53. Henryk Sztaba - “Pierwszy dzień” - Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI”, Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r,.s.1.
  54. Błąd Autora wspomnień: Kudyk ma na imię Zdzisław a nie Jan. Imię Jan nosi natomiast inny internowany 13 grudnia pracownik ZA – Jan Skrzyniarz.
  55. Reprodukcje kilku z tych ulotek można znaleźć w Załączniku 5.
  56. Chodzi oczywiście o maszyny do pisania. Prymitywną poligrafię Czesław Stolar zorganizował w ZA dopiero następnego dnia.
  57. W osobie Jana Nakoniecznego.
  58. Zbigniew Lesisz – 16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” w: 25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej, Wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005, s. 192.
  59. Wyjaśnienie dla młodych: w czasach komunizmu obowiązującym zwrotem grzecznościowym był “towarzysz” zastępujący przedwojennego “pana”.
  60. Cały ten księgozbiór jeszcze tego samego dnia prowadząca bibliotekę związkową Krystyna Gądor ukryła u mnie w Zakładzie Roślin Pastewnych. Po kilku dniach wziął ją na przechowanie brat pracownicy Zakładu Mikrobiologii IUNG Danuty Wróbel, Tadeusz Sakowski. W 1989 r. księgozbiór w nienaruszonym stanie wrócił na swoje dawne miejsce i służy IUNGowskim związkowcom do dziś.
  61. Tadeusz Deputat – Wspomnienia z okresu stanu wojennego – maszynopis sporządzony latem 2006 r.
  62. Tomasz Kraszewski – UDZIAŁ MŁODZIEŻY W KSZTAŁTOWANIU RUCHU NIEPODLEGŁOŚCIOWO-SOLIDARNOŚCIOWEGO ZIEMI PUŁAWSKIEJ. Wspomnienia z lat 1980 – 1988 w: 25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej, Wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005, s. 201.
  63. Reprodukcję tej ulotki zamieściłem w Załączniku 7.
  64. Katarzyna Żaczek - “Spisane będą czyny i rozmowy” - Tygodnik Powiśla “Gazeta Puławska” z 14.12.2001 r.s.12.
  65. Czesław Stolar, redaktor Biuletynu Informacyjnego “Solidarności” w Z.A. Oraz Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej” był absolwentem kursu dla drukarzy biuletynów związkowych, zorganizowanego w lipcu 1981 r. w Kaliszu.
  66. Czesław Stolar – Rękopiśmienna relacja o uczestnikach kursu dla drukarzy w Kaliszu oraz o wydarzeniach rozgrywających się po 13 grudnia 1981 r.
  67. 15.XII.1981 r.
  68. Pomyłka autora tekstu: rozgłośnia amerykańska nadająca po polsku nazywała się “Głos Ameryki”
  69. Z informacji Czesława Stolara wynika, że Informator Strajkowy Nr 1 został wydrukowany 15.12.1981 r., a nie jak podano w jego winiecie (Załącznik 8) - 13.XII.1981 r.
  70. Chodzi zapewne o prowadzenie zbiorowych modłów.
  71. Pomyłka Autora: Jan Skrzyniarz nie mógł współdecydować o zakończeniu strajku z powodów oczywistych: od nocy z 12 na 13 grudnia przebywał w Ośrodku dla Internowanych we Włodawie.
  72. M.in. Zbigniew Lesisz – 16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” i Jan Okoń “Wspomnienia ze stanu wojennego spisane w 2005 roku” w tomie “25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej” wyd. Zarząd Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005.
  73. Jan Szczygieł był członkiem Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska.
  74. Tam powielacz był nadal intensywnie eksploatowany przez KON "Solidarność" przy druku biuletynów, plakatów i ulotek, by w styczniu 1982 r. wpaść wraz z obsługą w łapy funkcjonariuszy SB.
  75. Cyt. za: Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s . 133.
  76. Irena Kobus pełniła wówczas funkcję kierownika Zakładu Hodowli i Uprawy Tytoniu IUNG.
  77. Aluzja do nazwiska premiera Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźctwie i Naczelnego Wodza, gen. Władysława Sikorskiego.
  78. Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s . 138
  79. Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s . 134.
  80. Byli to Stanisław Głażewski Jr., Grzegorz Nakonieczny i Jakub Skiba skazani w trybie doraźnym w styczniu 1982 r. przez Sąd Wojskowy w Lublinie na 2-2,5 roku więzienia w zawieszeniu.
  81. Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Rolnictwa w Wodę “Wodrol” w Puławach przy ul. 1-go maja (obecnie 6 sierpnia).
  82. S. Głażewski – Uwagi na temat pracy P. Wojtowicza pt. “NSZZ SOLIDARNOŚĆ Ziemi Puławskiej” w latach 1980-1981, spisane w grudniu 2004 r. na prośbę dr Edwarda Ślusarczyka, maszynopis, s. 2.
  83. Andrzej Krawczyk – działacz NSZZ “Solidarność” w Puławach, w styczniu 1982 r. W jego garażu przez kilka tygodni funkcjonował powielacz uratowany z pomieszczeń Redakcji Biuletynu “Solidarność Ziemi Puławskiej” i tam został skonfiskowany przez SB.
  84. Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s .124-125, za: Sprawozdanie z zeznania Andrzeja Krawczyka w dniu 5.01.1983 w Wydziale Śledczym KWMO w Lublinie. Sprawa obiektowa kryptonim “Porozumienie”, sygn. IPN Lu 018/163, k.95.
  85. Kodeks okupacyjny rejonu "Ziemia Puławska" - KON – "Solidarność" Ziemia Puławska, Biuletyn nr 7, s. 4. Biuletyny KON były niedatowane, więc trudno określić dokładną datę wydrukowania Nr 7, ale pamięć podpowiada mi, że musiało to być w marcu 1982 r..
  86. Obecnie budynek ten jest siedzibą puławskiego oddziału Banku Cukrownictwa.
  87. Zdarzenie to relacjonuję na odpowiedzialność Jana Nakoniecznego, który mi je z wielką satysfakcją opowiedział jeszcze w czasie trwania stanu wojennego.
  88. Stanisław Głażewski – Procesy polityczne - maszynopis 2006 r.
  89. W poniedziałek 14 grudnia, Aspras przez nikogo nie proszony ,w spontanicznej trosce o dyscyplinę pracy w IUNG, punktualnie o god. 7-mej zebrał listy obecności nie dopuszczając do ich podpisania i narażając spóźnialskich na kary dyscyplinarne.
  90. Tygodnik Mazowsze Nr 152 z 3.I.1986 r.,s.4.
  91. Jerzy Giedroyć - “40 lat paryskiej “Kultury” - Tygodnik Mazowsze, Nr 183 z 8.10.1986 r., s.1-3.
  92. Jacek Kuroń, Jacek Żakowski – “PRL dla początkujących” - Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 1995, s.234-243.
  93. Maria Kapturkiewicz-Szewczyk i Bogdan Szewczyk prowadzili pracownię plastyczną na ul. Filtrowej (tzw. “Zachta”), w której od wielu lat organizowali konspiracyjne spotkania puławskiej opozycji demokratycznej. W latach 1980-1981 obydwoje akrywnie działali w Komisji Oświaty i Kultury NSZZ “Solidarność” oraz w puławskim KIK-u.
  94. Przebieg tego procesu opisałem w artykule pt. Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1981), opublikowanym w wydawnictwie Towarzystwa Przyjaciół Puław “Studia Puławskie” Seria A Zagadnienia społeczno-historyczne, tom 9(11), Puławy 2005, s. 7-147.
  95. Przebitka to dziś już nie używana cienka bibułka formatu A-4 wykorzystywana w epoce maszyn do pisania. Używając przebitki można było uzyskać do 8 kopii maszynowych dowolnego tekstu.
  96. Obszerniej tę nasz ą działalność opisałem w tekście pt. "Wydawnictwo "Familia".
  97. S. Głażewski – Uwagi na temat pracy P. Wojtowicza pt. “NSZZ SOLIDARNOŚĆ Ziemi Puławskiej” w latach 1980-1981, spisane w grudniu 2004 r. na prośbę dr Edwarda Ślusarczyka, maszynopis, s. 2.
  98. Represje w Puławach – Informator Strajkowy “Solidarność Ziemi Puławskiej” z 16.12.1981 r., s.2. Cyt za:Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s 128, maszynopis.
  99. Elżbieta Kern – informacja ustna.
  100. Ustawodawstwo stanu wojennego przewidywało komisarzy wojskowych w każdym zakładzie pracy.
  101. Tak brzmiała ich nazwa urzędowa.
  102. Andrzej Starzak, pracownik Zakładów Azotowych 13 czerwca 1981 r.z woli delegatów został przewodniczącym Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska.
  103. Krystyna Knapik, pracownica Narodowego Banku Polskiego w Puławach , po wyborach do Zarządu Oddziału 13 czerwca 1981 r. Piastowała stanowisko jego skarbnika.
  104. Stanisław Głażewski - Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1981), artykuł opublikowany w wydawnictwie Towarzystwa Przyjaciół Puław “Studia Puławskie” Seria A Zagadnienia społeczno-historyczne, tom 9(11), Puławy 2005, s. 47-48..
  105. Stanisław Głażewski – Podziemna Poczta “Solidarności”, maszynopis, Puławy, 2005.
  106. Tygodnik Mazowsze Nr 193 z 7.I.1987 r.,s.4.
  107. Była to redakcyjna maszyna służąxca do sporządzania maszynopisów tekstów przeznaczonych do druku w Biuletynie, wyniesiona przeze mnie z siedziby Redakcji Biuletynu 13 grudnia 1981 r.
  108. Tygodnik Mazowsze Nr 193 z 7.I.1987 r.,s.4.
  109. W Tygodniku Mazowsze Nr 198 z 11.II.1987 r., na s.2 została zamieszczona notatka następującej treści” “Wyszedł z więzienia Jan Łodyga z Zakładów Azotowych w Puławach aresztowany w maju i skazany w grudniu 1986 na 2 lata za przechowywanie pieniędzy “S” na książeczce PKO. Rok “zdjęła” mu ustawa lipcowa. Obecnie otrzymał przerwę w odbywaniu kary – tuż przed terminem, w którym mógłby wystąpić o warunkowe zwolnienie po odsiedzeniu 2/3 wyroku”
  110. Katarzyna Żaczek - “Spisane będą czyny i rozmowy” - Tygodnik Powiśla “Gazeta Puławska” z 14.12.2001 r.s.12.
  111. Młodszy syn Jana Nakoniecznego - Paweł.
  112. Pomyłka T. Skiby. Stało się to dopiero 23 grudnia po nieudanym widzeniu z Matką w lubelskim więzieniu.
  113. Byli to Stanisław Głażewski Jr. oraz starszy syn ukrywającego się Jana Nakoniecznego – Grzegorz.
  114. W rzeczywistości na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata skazany został tylko Grzegorz Nakonieczny uznany za prowodyra. Dwaj pozostali dostali wyroki po 1,5 roku w zawieszeniu na 3 lata.
Czytany 35919 razy

Sponsorzy

solidarnosc

Wyszukaj

Multimedia

Statystyki

Dziś122
Wczoraj257
Wszystkich405017
Aktualnie jest 25  gości na stronie