PIERWSZE DNI STANU WOJENNEGO W PUŁAWACH
Zamykając ten temat dodać jeszcze należy, że Informatory Strajkowe Ziemi Puławskiej, o których Piotr Wojtowicz wspomina na s. 128 swojego opracowania były bez wątpienia organami Komitetu Strajkowego w Zakładach Azotowych i tam były redagowane Fakt ten czyni bardzo prawdopodobną myśl, że nazwy: “Komitet Strajkowy w ZA” i “Komitet Strajkowy Ziemi Puławskiej” były używane zamiennie dla określenie tej samej struktury. Ale i tę wątpliwość mogą rozstrzygnąć wyłącznie uczestnicy lub bezpośredni obserwatorzy tamtych wydarzeń.
Obok kilkudziesięciu tekstów artykułów, apeli, odezw i oświadczeń, które w ciągu tych gorących dni grudnia 1981 r. wyszły spod mojego pióra, a których z pamięci wymienić i zliczyć już nie potrafię, była również ulotka, o której P. Wojtowicz wspomina na stronie 134 swojej pracy [79]:
“W odezwie zatytuowanej “Dość zbrodni PZPR hańbiących cały Naród”, podpisanej przez “Solidarność Ziemi Puławskiej” czytamy między innymi: ....Zbrodnia w kopalni Wujek obciąża w pierwszym rzędzie PZPR. I to nie tylko jej KC. Popierając i aprobując swoją przynależnością do zbrodniczej organizacji wszystkie jej działania, każdy członek PZPR ubroczył sobie ręce krwią górników z kopalni Wujek, mimo, że na tych rękach nie obeschła jeszcze robotnicza krew przelana 11 lat temu na Wybrzeżu... Robotniczą krew przelaną w kopalni Wujek i na Wybrzeżu, a także pamięć innych, liczących się w setki tysięcy ofiar partii, możemy uczcić tylko w jeden sposób: uporczywą walką o demokratyczną i praworządną Rzeczpospolitą..” W zakończeniu znalazł się apel do Wojska Polskiego, by nie udzielało pomocy partii w “jej zbrodniczej walce z Narodem”, lecz by żołnierze w oparciu o chlubne tradycje nieśli “na sztandarach hasło wolności”. To ostatnie zdanie z apelem do żołnierzy zostało już wkrótce przez Prokuraturę Wojskową utożsamione z przestępczym osłabianiem gotowości sił zbrojnych do obrony granic PRL i stało się powodem sporych kłopotów trójki studentów, którzy tę ulotkę kolportowali [80]
Przy czytaniu tekstów pisanych na przełomie grudnia 1981 i stycznia 1982 r. aż bije w oczy dominujący w nich ton egzaltacjii, który dzisiejszego czytelnika może razić i odstręczać, ale właśnie takie wówczas panowały nastroje wywołane poczuciem bezsilnej złości po brutalnym zerwaniu przez WRON Porozumień Sierpniowych, stłumieniu przemocą odzyskanej na chwilę wolności i podjęciu (na szczęście nieudanej) próby zniszczenia “Solidarności”, którą z takim mozołem przez kilkanaście miesięcy budowaliśmy i z którą tak wielkie wiązaliśmy nadzieje.
Powracając do wydarzeń, które rozegrały się w poniedziałek 14 grudnia 1981 r., należy dodać, że jeszcze do południa związkowcy z IUNG wynosili z pomieszczeń Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska i Redakcji Biuletynu “Solidarność Ziemi Puławskiej” i ukrywali pozostałe tam jeszcze dokumenty i zapasy papieru. Około południa niemal puste pomieszczenia zostały zamknięte i opieczętowane. Podobny los spotkał lokal Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” w IUNG. Skonfiskowane zostały również z pomieszczeń Zakładu Małej Poligrafii IUNG dokumenty i materiały redakcyjne Informatora NSZZ “Solidarność” w IUNG “PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI”, w tym również kompletna makieta ostatniego, 28 numeru tego pisma przygotowywana właśnie do druku a także egzemplarz unikalnego w PRL opracowania “POZA KRAJEM – ZA OJCZYZNĘ. Żołnierz polski na frontach zachodnich II Wojny Światowej 1939-1945”, które nigdy się już nie odnalazły. Szczególnie żal mi było książki, którą otrzymałem w darze od Koła Polskiego w Rzymie w czasie pielgrzymki zorganizowanej przez puławski KIK we wrześniu 1981 r. i z niemałym strachem przeszmuglowałem przez granicę. Poszczególne rozdziały tej książki drukowane w odcinkach jako wkładka do Informatora cieszyły się olbrzymią poczytnością, jako nieocenione źródło wiarygodnej wiedzy o wówczas prawie nieznanych epizodach z dziejów Armii Polskiej na Zachodzie. W chwili ogłoszenia stanu wojennego nieopublikowany został tylko jeden rozdział tej książki o Pomocniczej Służbie Kobiet.
Żeby przywołać pamięci dalsze wydarzenia tego dnia należy się cofnąć do niedzieli 13 grudnia, kiedy to “Po zakończeniu spotkania na Marynkach w dniu 13.12, najaktywniejszy jego uczestnik, Jan Nakonieczny (wobec groźby internowania ukrywający się już od kilku godzin) poufnie umówił się z kilkoma dobranymi według nieznanego mi klucza, osobami na konspiracyjne spotkanie w poniedziałek 14.12 w Wodrolu [81] (wzmiankę o tym spotkaniu zamieścił P. Wojtowicz na s.124) i to właśnie na tym spotkaniu (w autobusie krążącym wokół terenu Wodrolu) zapadła decyzja m.in. o konieczności wydelegowania kogoś kompetentnego i obdarzonego charyzmą do ZA w celu podtrzymania strajku (padło na Jana Nakoniecznego, który, oprócz wymienionych walorów, miał wśród działaczy "S" w ZA wielu znajomych i przyjaciół jeszcze z czasów organizowania pierwszych struktur NSZZ "Solidarność"). [82]Jan Nakonieczny towarzyszył strajkującym pracownikom Zakładów Azotowych aż do końca protestu. Opuścił teren ZA, przeskakując w nocy przez ogrodzenie, dopiero na kilka godzin przed pacyfikacją Zakładów przez oddziały ZOMO, i lasami przekradł się do miasta, gdzie natychmiast podjął chwilowo przerwaną działalność organizacyjną.
Relację tę uzupełnić wypada informacjami zawartymi w zeznaniach Andrzeja Krawczyka [83], które Piotr Wojtowicz odnalazł w zasobach IPN a ich treść opublikował na stronach 124-125 swojej pracy [84].
“W dzień wprowadzenia stanu wojennego Andrzej Krawczyk spotkał w siedzibie Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska wiceprzewodniczącego J. Łodygę, który poinformował go o miejscu i terminie konspiracyjnego zebrania. Odbyło się ono następnego dnia – 14 grudnia na terenie Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Rolnego w Wodę “Wodrol” w Puławach, a w spotkaniu uczestniczyli I. Czeżyk, H. Komsta, J. Łodyga, J. Nakonieczny, S. Głażewski oraz kilka innych osób. Podczas zebrania podjęte zostały decyzje o kontynuowaniu działalności związkowej, która miała polegać między innymi na drukowaniu i rozpowszechnianiu niezależnych wydawnictw oraz organizowaniu oporu w puławskich zakładach pracy, z wyłączeniem Zakładów Azotowych, w których działa inna grupa osób. Działacze, którzy zebrali się w “Wodrolu” w różnym składzie spotykali się regularnie, przeciętnie co dwa dni. Na wniosek J. Nakoniecznego teren Puław podzielono na 5 rejonów kolportażu ulotek i innych wydawnictw”.
Do listy uczestników tego spotkania zawartych w powyższym tekście mogę dodać tylko jedno nazwisko: Edwarda Owczarskiego oraz przypuszczenie, że musiał wśród nas być ktoś z “Wodrolu”, kto to niecodzienne spotkanie w autobusie zorganizował. Napewno nie było na nim Tadeusza Skiby, gdyż przypominam sobie, że właśnie na tym zebraniu Jan Nakonieczny przekazał mi dla niego kilka poufnych informacji i jedną prywatną prośbę. Gdyby mógł, niewątpliwie przekazałby je Tadeuszowi Skibie osobiście. Fakt ten wskazuje, że kluczowa decyzja o delegacji Jana Nakoniecznego do strajkujących już Zakładów Azotowych zapadła bez udziału T. Skiby, co stanowi ważną przesłankę podważającą informację Z. Lesisza o jego powołaniu na szefa Komitetu Strajkowego Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska.już 13 grudnia na Marynkach.
Zgodnie z zeznaniami Andrzeja Krawczyka i moją pamięcią grupa osób, która spotkała się 14 grudnia w “Wodrolu”, po zakończeniu strajku w Zakładach Azotowych w dniu 19.12.1981 r., utworzyła Komitet Obrony Narodowej (KON), któremu przewodził Jan Nakonieczny. Jako uczestnik kilku pierwszych konspiracyjnych spotkań grupy i współtwórca jej założeń programowych [85] mogę z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że głównym celem KON "Ziemia Puławska" kierowanego przez Jana Nakoniecznego było przygotowanie społeczeństwa do spodziewanej konfrontacji zbrojnej i dlatego organizacja ta miała quasi wojskową pionową strukturę organizacyjną.
Oprócz przygotowań do konfrontacji z twórcami stanu wojennego KON zajmował się redakcją, drukiem i kolportażem bibuły, a także organizowaniem różnych akcji opozycyjnych, takich jak: spacery w Alei Partyzantów w czasie nadawania Dziennika Telewizyjnego (spacery te odbywały się na początku lutego 1982 r.; uczestniczyły w nich tłumy Puławiaków, mimo, że spacerujący byli fotografowani a często również legitymowani i mogli się spodziewać kłopotów w pracy), bojkot prasy, zapalanie świec w oknach 13 i 16 dnia każdego miesiąca, akcje plakatowe i ulotkowe, wylepienie Trybuną Ludu chodnika przy bramie nr 1 Zakładów Azotowych.
Przypisy
- ↑Noc z 12 na 13 grudnia 1981 r.
- ↑13 grudnia 1981 r. użyto: 70..000 żołnierzy, 30.000 funkcjonariuszy MSW, 1700 czołgów, 1.400 pojazdów opancerzonych i 500 wozów piechoty.
- ↑W skrócie WRON, przez opozycję natychmiast przerobiona na Wronę, np w popularnej piosence: “Zielona Wrona, dziób w wężyk szamerowany.” (M. Lizut, A. Zawistowski – Dekady 1975-1984 Biblioteka Gazety Wyborczej/Oficyna Imbir, warszawa 2006, s.188)
- ↑W ciągu kilku następnych miesięcy liczba internowanych podwoiła się.
- ↑Jacek Kuroń, Jacek Żakowski – “PRL dla początkujących” - Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 1995, s.234-236.
- ↑Zbigniew Lesisz - “16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” w tomie “25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej”, wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność “ Ziemia Puławska, Puławy, 2005r.,s. 184.
- ↑Piotr Paweł Gach - “Przygotowania stanu wojennego przez władze” - Http://www.solidarnosc.org.pl/lublin/25sym6html.html
- ↑Przewodniczący “S” w IUNG pytany w 2001 r. przez red. Katarzynę Żaczek czy spodziewał się stanu odpowiedział: “Ja się nie spodziewałem”. Przewodniczący NSZZ “S” w PPBP Juliusz Bączkowski na to samo pytanie odpowiedział: “Tak konkretnie to na pewno nie. Ale wyczuwało się coś “w powietrzu”. Katarzyna Żaczek – Spisane będą czyny i rozmowy” - Tygodnik Powiśla “Gazeta Puławska” z 14.12.2001 r.,s.12.
- ↑Proces karny wytoczony przez Prokuraturę Biuletynowi “Solidarność Ziemi Puławskiej” w osobie Redaktora Ireneusza Ostrokólskiego. Podłoże, przebieg i zakończenie tego procesu opisałem szczegółowo w artykule “Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1981) opublikowanym w tomie: “Niezależny Samorządny Związek Zawodowy “Solidarność” w Puławach z perspektywy ćwierćwiecza”, Studia Puławskie seria A tom 9(11), 2005 r.,s.115.
- ↑Włodzimierz Zbiniewicz, pracownik Instytutu Weterynarii w Puławach, działacz NSZZ “Solidarność” w Iwet., współzałożyciel i redaktor Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”.
- ↑Jan Nakonieczny, pracownik Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, członek władz regionalnych NSZZ “Solidarność”, członek Prezydium Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska.
- ↑J. Rybicki nie podjął nigdy funkcji organizatora podziemnych struktur Związku utrzymując, że w sytucji stanu wojennego i po delegalizacji NSZZ “Solidarność” jest to bezcelowe.
- ↑Zbigniew Lesisz - “16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowtch “Puławy” w tomie “25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej”, wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność “ Ziemia Puławska, Puławy, 2005r.,s. 185
- ↑.S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
- ↑Działacz NSZZ "Solidarność" w IUNG, współzałożyciel i redaktor Informatora NSZZ “Solidarność” w IUNG “Przeszłość-Przyszłości”
- ↑Członek Prezydium Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska, współpracownik Biuletynu Informacyjnego "Solidarność Ziemi Puławskiej" współzałożyciel i redaktor Informatora NSZZ "Solidarność" w IUNG "Przeszłość-Przyszłości"..
- ↑Członek Zarządu Oddziału NSZZ "Solidarność" Ziemia Puławska, działacz władz regionalnych Związku.
- ↑Przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” w IUNG.
- ↑Reprodukcję tego plakatu przedstawiłem w Załączniku 1.
- ↑S.Głażewski działacz NSZZ "Solidarność" na szczeblu regionalnym i krajowym, członek Prezydium Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska.- “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
- ↑Później dowiedzieliśmy się, że pracownik dyżurujący w Centrali Telefonicznej odmówił wyłączenia telefonów bez pisemnego polecenia swojego przełożonego, a zdobycie takowego zajęło około 2 godzin.
- ↑Działacz opozycyjny w Zakładach Azotowych, Wiceprzewodniczący Zarządu Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska.
- ↑Obecnie znajduje się tam zaplecze Rejestracji Centrum Medycznego “Internus”
- ↑Popularna nazwa policyjnej więźniarki.
- ↑Apoloniusz Berbeć przed 13 grudnia był redaktorem i czołowym publicystą Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”.
- ↑Razem z Apoloniuszem Berbeciem znaleźli się w tej budzie Ireneusz Ostrokólski z IUNG oraz Zdzisław Kudyk, Bogdan Masiak, Teofil Parafianowicz i Jan Skrzyniarz, wszyscy z Zakładów Azotowych.
- ↑Inny pasażer tej samej “suki” wspominał mi jednak, że po drodze do Włodawy było kilka przystanków w lesie , podczas których funkcjonariusze pilnujący siusiających na mrozie więźniów umilali im czas wymieniając teatralnym szeptem uwagi typu “rozwalamy ich teraz, czy wieziemy dalej?”
- ↑Apoloniusz Berbeć - “Tamta noc” - Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI”, Nr 3/31/ z 15 grudnia 1989 r.,s.2.
- ↑S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3. Reprodukcję odręcznego plakatu o którym mowa znaleźć można w Załączniku 1.
- ↑Krystyna Gądor - “Ballada dziadowska”, Informator NSZZ “SOLIDARNOŚĆ” w IUNG Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r., s.3.
- ↑Jerzy Chmielewski przed 13 grudnia był wiceprzewodniczącym Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” w IUNG.
- ↑Obydwie Panie były działaczkami Komisji Zakładowej NSZZ “Solidarność” Nauczycieli.
- ↑Stanisław Głażewski - “Trzy spotkania z historią”, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
- ↑Nieco później tekst tego dekretu wydatnie wzbogacił naszą kulturę. Jego fragmenty stanowiły główny motyw wokalny filmu Magdaleny Łazarkiewicz pt. “Ostatni dzwonek” z 1989 r., a całość wielokrotnie odśpiewywano przy aplauzie publiczności na stojąco w krakowskiej Piwnicy pod Baranami.
- ↑To zdarzenie wywarło na mnie na tyle duże wrażenie, że gdy na którymś przesłuchaniu przez “opiekuna” IUNG z ramienia Służby Bezpieczeństwa chor. Masłowskiego, odpowiadając na pytanie, czy warto było angażować się w działalność “Solidarności” ryzykując całą swoją przyszłość, .przytoczyłem mu go jako dowód panującej w Związku “S” solidarności, pojmowanej przez nas dosłownie, dla której warto to i owo poświęcić, chor. Masłowski uznał mnie za przypadek beznadziejny i zrezygnował z nakłaniania do współpracy z SB.
- ↑Niedostępny na polskim rynku olej sojowy z darów był najczęstszym składnikiem farby powielaczowej używanej w poddziemnych drukarniach, m.in. w drukarni Wydawnictwa "Familia", z którym byłem przez kilka lat związany.
- ↑Obydwaj już za kilka dni mieli znaleźć się w kryminale za rozlepianie ulotek, a po niespełna miesiącu zainkasowali w trybie doraźnym wyroki 2-2,5 lat więzienia na szczęście w zawieszeniu.
- ↑Oczywisty błąd: była to już 12 godzina stanu wojennego.
- ↑S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3.
- ↑Z. Lesisz – 16 miesięcy Solidarności w Zakładach Azotowych – w: XX-lecie Solidarności Ziemi Puławskiej, Puławy, 2000, s. 226.
- ↑I. Czeżyk – Mój pierwszy dzień stanu wojennego, s.28-29. Cyt. za Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s.122.
- ↑J. Stopka - Najdłuższy strajk stanu wojennego w Polsce. - Tygodnik Powiśla. Gazeta Puławska z 21.12.2001, s. 3. Cyt. za Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s 123.
- ↑S. Głażewski – Uwagi na temat pracy P. Wojtowicza pt. “NSZZ SOLIDARNOŚĆ Ziemi Puławskiej” w latach 1980-1981, spisane w grudniu 2004 r. na prośbę dr Edwarda Ślusarczyka, maszynopis, s. 2.
- ↑Zbigniew Lesisz – 16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” w: 25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej, Wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005, s. 185.
- ↑O okolicznościach dzięki którym ten powielacz, dar szwedzkich sympatyków “Solidarności” wzbogacił ruchomości Redakcji pisałem w artykule “Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1980)”, zamieszczonym w: “Niezależny Samorządny Związek Zawodowy “Solidarność” w Puławach z perspektywy ćwierćwiecza” Towarzystwo Przyjaciół Puław, Studia Puławskie, Seria A Zagadnienia społeczno-historyczne, tom 9(11) Puławy 2005, s. 45.
- ↑Tadeusz Kocoń pełni obecnie funkcję burmistrza Janowca.
- ↑Zbigniew Lipa przed 13 grudnia po godzinach pracy w IUNG zajmował się kolportażem Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej” oraz współuczestniczył w wydawaniu innego pisma Zarządu Oddziału “Wiadomośći bieżące”, który drukowany był na redakcyjnym powielaczu i z tej racji doskonale znał się na jego obsłudze.
- ↑Czesław Stolar, pracownik Zakładów Azotowych prze 13 grudnia był redaktorem Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”.
- ↑S. Głażewski - “Trzy spotkania z historią, Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “ PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI” Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r.,s.3. Plakat ten wspomina również Czesław Stolar w rękopiśmiennych wspomnieniach spisanych w 2006 r.
- ↑Skończyło się to jego aresztowaniem i pociągnęło za sobą cały szereg aresztowań i procesów o których piszę w innym artykule (S. Głażewski - Procesy polityczne – rękopis).
- ↑Można się tam łatwo było dostać schodami usytuowanymi na lewo od głównego wejścia do pałacu.
- ↑Dzień pracy w IUNG rozpoczynał się wówczas o godzinie 7-mej. Wszystkie niezbędne manewry należało zatem wykonać nie za wcześnie żeby nie zwracać na siebie uwagi zbyt wczesną aktywnością, ale i nie za późno, zeby uniknąć zbytniego nasilenia ruchu i ciekawości ludzi śpieszących do pracy.
- ↑Henryk Sztaba - “Pierwszy dzień” - Informator NSZZ “Solidarność” w IUNG “PRZESZŁOŚĆ-PRZYSZŁOŚCI”, Nr 3(31) z 15 grudnia 1989 r,.s.1.
- ↑Błąd Autora wspomnień: Kudyk ma na imię Zdzisław a nie Jan. Imię Jan nosi natomiast inny internowany 13 grudnia pracownik ZA – Jan Skrzyniarz.
- ↑Reprodukcje kilku z tych ulotek można znaleźć w Załączniku 5.
- ↑Chodzi oczywiście o maszyny do pisania. Prymitywną poligrafię Czesław Stolar zorganizował w ZA dopiero następnego dnia.
- ↑W osobie Jana Nakoniecznego.
- ↑Zbigniew Lesisz – 16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” w: 25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej, Wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005, s. 192.
- ↑Wyjaśnienie dla młodych: w czasach komunizmu obowiązującym zwrotem grzecznościowym był “towarzysz” zastępujący przedwojennego “pana”.
- ↑Cały ten księgozbiór jeszcze tego samego dnia prowadząca bibliotekę związkową Krystyna Gądor ukryła u mnie w Zakładzie Roślin Pastewnych. Po kilku dniach wziął ją na przechowanie brat pracownicy Zakładu Mikrobiologii IUNG Danuty Wróbel, Tadeusz Sakowski. W 1989 r. księgozbiór w nienaruszonym stanie wrócił na swoje dawne miejsce i służy IUNGowskim związkowcom do dziś.
- ↑Tadeusz Deputat – Wspomnienia z okresu stanu wojennego – maszynopis sporządzony latem 2006 r.
- ↑Tomasz Kraszewski – UDZIAŁ MŁODZIEŻY W KSZTAŁTOWANIU RUCHU NIEPODLEGŁOŚCIOWO-SOLIDARNOŚCIOWEGO ZIEMI PUŁAWSKIEJ. Wspomnienia z lat 1980 – 1988 w: 25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej, Wyd. Zarząd Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005, s. 201.
- ↑Reprodukcję tej ulotki zamieściłem w Załączniku 7.
- ↑Katarzyna Żaczek - “Spisane będą czyny i rozmowy” - Tygodnik Powiśla “Gazeta Puławska” z 14.12.2001 r.s.12.
- ↑Czesław Stolar, redaktor Biuletynu Informacyjnego “Solidarności” w Z.A. Oraz Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej” był absolwentem kursu dla drukarzy biuletynów związkowych, zorganizowanego w lipcu 1981 r. w Kaliszu.
- ↑Czesław Stolar – Rękopiśmienna relacja o uczestnikach kursu dla drukarzy w Kaliszu oraz o wydarzeniach rozgrywających się po 13 grudnia 1981 r.
- ↑15.XII.1981 r.
- ↑Pomyłka autora tekstu: rozgłośnia amerykańska nadająca po polsku nazywała się “Głos Ameryki”
- ↑Z informacji Czesława Stolara wynika, że Informator Strajkowy Nr 1 został wydrukowany 15.12.1981 r., a nie jak podano w jego winiecie (Załącznik 8) - 13.XII.1981 r.
- ↑Chodzi zapewne o prowadzenie zbiorowych modłów.
- ↑Pomyłka Autora: Jan Skrzyniarz nie mógł współdecydować o zakończeniu strajku z powodów oczywistych: od nocy z 12 na 13 grudnia przebywał w Ośrodku dla Internowanych we Włodawie.
- ↑M.in. Zbigniew Lesisz – 16 miesięcy “Solidarności” w Zakładach Azotowych “Puławy” i Jan Okoń “Wspomnienia ze stanu wojennego spisane w 2005 roku” w tomie “25 lat “Solidarności” Ziemi Puławskiej” wyd. Zarząd Oddziału “Solidarność” Ziemia Puławska, Puławy 2005.
- ↑Jan Szczygieł był członkiem Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska.
- ↑ Tam powielacz był nadal intensywnie eksploatowany przez KON "Solidarność" przy druku biuletynów, plakatów i ulotek, by w styczniu 1982 r. wpaść wraz z obsługą w łapy funkcjonariuszy SB.
- ↑Cyt. za: Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s . 133.
- ↑Irena Kobus pełniła wówczas funkcję kierownika Zakładu Hodowli i Uprawy Tytoniu IUNG.
- ↑Aluzja do nazwiska premiera Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźctwie i Naczelnego Wodza, gen. Władysława Sikorskiego.
- ↑Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s . 138
- ↑Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s . 134.
- ↑Byli to Stanisław Głażewski Jr., Grzegorz Nakonieczny i Jakub Skiba skazani w trybie doraźnym w styczniu 1982 r. przez Sąd Wojskowy w Lublinie na 2-2,5 roku więzienia w zawieszeniu.
- ↑Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Rolnictwa w Wodę “Wodrol” w Puławach przy ul. 1-go maja (obecnie 6 sierpnia).
- ↑S. Głażewski – Uwagi na temat pracy P. Wojtowicza pt. “NSZZ SOLIDARNOŚĆ Ziemi Puławskiej” w latach 1980-1981, spisane w grudniu 2004 r. na prośbę dr Edwarda Ślusarczyka, maszynopis, s. 2.
- ↑Andrzej Krawczyk – działacz NSZZ “Solidarność” w Puławach, w styczniu 1982 r. W jego garażu przez kilka tygodni funkcjonował powielacz uratowany z pomieszczeń Redakcji Biuletynu “Solidarność Ziemi Puławskiej” i tam został skonfiskowany przez SB.
- ↑Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s .124-125, za: Sprawozdanie z zeznania Andrzeja Krawczyka w dniu 5.01.1983 w Wydziale Śledczym KWMO w Lublinie. Sprawa obiektowa kryptonim “Porozumienie”, sygn. IPN Lu 018/163, k.95.
- ↑Kodeks okupacyjny rejonu "Ziemia Puławska" - KON – "Solidarność" Ziemia Puławska, Biuletyn nr 7, s. 4. Biuletyny KON były niedatowane, więc trudno określić dokładną datę wydrukowania Nr 7, ale pamięć podpowiada mi, że musiało to być w marcu 1982 r..
- ↑Obecnie budynek ten jest siedzibą puławskiego oddziału Banku Cukrownictwa.
- ↑Zdarzenie to relacjonuję na odpowiedzialność Jana Nakoniecznego, który mi je z wielką satysfakcją opowiedział jeszcze w czasie trwania stanu wojennego.
- ↑Stanisław Głażewski – Procesy polityczne - maszynopis 2006 r.
- ↑W poniedziałek 14 grudnia, Aspras przez nikogo nie proszony ,w spontanicznej trosce o dyscyplinę pracy w IUNG, punktualnie o god. 7-mej zebrał listy obecności nie dopuszczając do ich podpisania i narażając spóźnialskich na kary dyscyplinarne.
- ↑Tygodnik Mazowsze Nr 152 z 3.I.1986 r.,s.4.
- ↑Jerzy Giedroyć - “40 lat paryskiej “Kultury” - Tygodnik Mazowsze, Nr 183 z 8.10.1986 r., s.1-3.
- ↑Jacek Kuroń, Jacek Żakowski – “PRL dla początkujących” - Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 1995, s.234-243.
- ↑Maria Kapturkiewicz-Szewczyk i Bogdan Szewczyk prowadzili pracownię plastyczną na ul. Filtrowej (tzw. “Zachta”), w której od wielu lat organizowali konspiracyjne spotkania puławskiej opozycji demokratycznej. W latach 1980-1981 obydwoje akrywnie działali w Komisji Oświaty i Kultury NSZZ “Solidarność” oraz w puławskim KIK-u.
- ↑Przebieg tego procesu opisałem w artykule pt. Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1981), opublikowanym w wydawnictwie Towarzystwa Przyjaciół Puław “Studia Puławskie” Seria A Zagadnienia społeczno-historyczne, tom 9(11), Puławy 2005, s. 7-147.
- ↑Przebitka to dziś już nie używana cienka bibułka formatu A-4 wykorzystywana w epoce maszyn do pisania. Używając przebitki można było uzyskać do 8 kopii maszynowych dowolnego tekstu.
- ↑Obszerniej tę nasz ą działalność opisałem w tekście pt. "Wydawnictwo "Familia".
- ↑S. Głażewski – Uwagi na temat pracy P. Wojtowicza pt. “NSZZ SOLIDARNOŚĆ Ziemi Puławskiej” w latach 1980-1981, spisane w grudniu 2004 r. na prośbę dr Edwarda Ślusarczyka, maszynopis, s. 2.
- ↑Represje w Puławach – Informator Strajkowy “Solidarność Ziemi Puławskiej” z 16.12.1981 r., s.2. Cyt za:Piotr Wojtowicz – NSZZ “Solidarność” Ziemi Puławskiej w latach 1980-1981; Praca magisterska napisana w Zakładzie Myśli Politycznej XIX i XX wieku, Lublin 2004, s 128, maszynopis.
- ↑Elżbieta Kern – informacja ustna.
- ↑Ustawodawstwo stanu wojennego przewidywało komisarzy wojskowych w każdym zakładzie pracy.
- ↑Tak brzmiała ich nazwa urzędowa.
- ↑Andrzej Starzak, pracownik Zakładów Azotowych 13 czerwca 1981 r.z woli delegatów został przewodniczącym Zarządu Oddziału NSZZ “Solidarność” Ziemia Puławska.
- ↑Krystyna Knapik, pracownica Narodowego Banku Polskiego w Puławach , po wyborach do Zarządu Oddziału 13 czerwca 1981 r. Piastowała stanowisko jego skarbnika.
- ↑Stanisław Głażewski - Biuletyn Informacyjny “Solidarność Ziemi Puławskiej” (listopad 1980 – grudzień 1981), artykuł opublikowany w wydawnictwie Towarzystwa Przyjaciół Puław “Studia Puławskie” Seria A Zagadnienia społeczno-historyczne, tom 9(11), Puławy 2005, s. 47-48..
- ↑Stanisław Głażewski – Podziemna Poczta “Solidarności”, maszynopis, Puławy, 2005.
- ↑Tygodnik Mazowsze Nr 193 z 7.I.1987 r.,s.4.
- ↑Była to redakcyjna maszyna służąxca do sporządzania maszynopisów tekstów przeznaczonych do druku w Biuletynie, wyniesiona przeze mnie z siedziby Redakcji Biuletynu 13 grudnia 1981 r.
- ↑Tygodnik Mazowsze Nr 193 z 7.I.1987 r.,s.4.
- ↑W Tygodniku Mazowsze Nr 198 z 11.II.1987 r., na s.2 została zamieszczona notatka następującej treści” “Wyszedł z więzienia Jan Łodyga z Zakładów Azotowych w Puławach aresztowany w maju i skazany w grudniu 1986 na 2 lata za przechowywanie pieniędzy “S” na książeczce PKO. Rok “zdjęła” mu ustawa lipcowa. Obecnie otrzymał przerwę w odbywaniu kary – tuż przed terminem, w którym mógłby wystąpić o warunkowe zwolnienie po odsiedzeniu 2/3 wyroku”
- ↑Katarzyna Żaczek - “Spisane będą czyny i rozmowy” - Tygodnik Powiśla “Gazeta Puławska” z 14.12.2001 r.s.12.
- ↑Młodszy syn Jana Nakoniecznego - Paweł.
- ↑Pomyłka T. Skiby. Stało się to dopiero 23 grudnia po nieudanym widzeniu z Matką w lubelskim więzieniu.
- ↑Byli to Stanisław Głażewski Jr. oraz starszy syn ukrywającego się Jana Nakoniecznego – Grzegorz.
- ↑W rzeczywistości na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata skazany został tylko Grzegorz Nakonieczny uznany za prowodyra. Dwaj pozostali dostali wyroki po 1,5 roku w zawieszeniu na 3 lata.
- Załącznik 1 (728 Pobrań)
- Załącznik 2 (733 Pobrań)
- Załącznik 3 (743 Pobrań)
- Załącznik 4 (712 Pobrań)
- Załącznik 5 (719 Pobrań)
- Załącznik 6 (701 Pobrań)
- Załącznik 7 (708 Pobrań)
- Załącznik 8 (690 Pobrań)
- Załącznik 9 (679 Pobrań)
- Załącznik 10 (725 Pobrań)
