Na zebraniu założycielskim TZO "Ziemia Puławska" dokonano wyboru konspiracyjnych władz Związku, powierzając funkcję ich przewodniczącego Tadeuszowi Skibie, który równocześnie nadal pełnił funkcję przewodniczącego Tymczasowej Komisji Zakładowej w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Wzmianka w "Oświadczeniu" o nie wchodzeniu w skład tymczasowych komisji członków przedwojennych Komisji Zakładowych miała oczywiście na celu odwrócenie uwagi SB od Tadeusza Skiby i innych "przedwojennych" działaczy, którzy w olbrzymiej liczbie zasilili struktury konspiracyjne.

Powstanie TZO "Ziemia Puławska" zakończyło w zasadzie porządkowanie puławskich struktur NSZZ "Solidarność" działających w podziemiu. Oczywiście w naszym środowisku nadal funkcjonowały organizacje autonomiczne (m.in. Wydawnictwo "Familia", z którym byłem związany, struktura Masiaka o której pisał Okoń, Grupa "Wesołe Świstaki" drukująca Tygodnik Mazowsze, Grupa Włostowicka i zapewne kilka innych,) ale i one były w bezpośrednim bądź pośrednim kontakcie z TZO.

W ciągu całego okresu obowiązywania stanu wojennego, t.zn. do grudnia 1982 r. byłem uczestnikiem jeszcze co najmniej kilkunastu spotkaniach różnych środowisk opozycyjnych, ale ponieważ najbardziej odpowiadała mi działalność wydawnicza, zarówno ze względu na umiejętności, temperament i postanowienie kontynuacji działalności sprzed 13 grudnia, jak i ze względu na brak czasu, nikłe zdolności organizacyjne i zerowe ambicje przywódcze, nie podtrzymywałem stałych kontaktów z żadnym z nich.

Wrócę teraz na chwilę do spotkania, które odbyło się wiosną 1982 r. w mieszkaniu działacza NSZZ “Solidarność” w IUNG, Edwarda Tuźnika na Działkach. Spośród licznych uczestników tego zebrania, zapamiętałem, obok gospodarza, tylko Annę Jelinowską, Juliana Migdala i Tadeusza Skibę, z którym w czasie wspólnego powrotu do domu zawzięcie dyskutowaliśmy o organizacji struktur Związku kontynuując polemikę rozpoczętą jeszcze w Hali Wegetacyjnej IUNG pamiętnej nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. Tadeusz Skiba nadal upierał się przy zejściu do podziemia statutowych organów Związku powołanych w toku zeszłorocznych wyborów, a ja w niczym nie zmieniłem podtrzymywanego od tamtego czasu poglądu, że znacznie bezpieczniejsze i bardziej operatywne będą małe, wyspecjalizowane grupki konspiracyjne oparte na powiązaniach rodzinnych lub przyjacielskich. Ani wtedy, ani w czasie licznych późniejszych spotkań nie udało się żadnemu z nas przekonać adwersarza do swoich koncepcji.

Na weryfikację naszych poglądów a także praktyczny test umiejętności nabytych w trakcie szkoleń z zakresu kontaktów z władzami nie musieliśmy czekać zbyt długo. Rozstrzygnięcie sporów nastąpiło już zimą 1983 r. w trakcie wielkiej wsypy struktur zorganizowanych przez Tadeusza Skibę. Tymczasem małe rodzinno-przyjacielskie grupki, z którymi ja postanowiłem się związać nie tylko wyszły z tej opresji obronną ręką, ale nigdy nie były nawet poważnie zagrożone.

Aresztowani w czasie wielkiej wsypy na przełomie lat 1983/1984 nie byli oczywiście pierwszymi ofiarami stanu wojennego w Puławach. Pierwszymi ofiarami byli bowiem działacze internowani 13 grudnia oraz żona Tadeusza Skiby, Alicja. O jej spotkaniu z historią Tadeusz Skiba opowiedział czytelnikom “Tygodnika Powiśle” ^[110]:

“17 grudnia 1981 r. aresztowano moją żonę Alicję. Była ona pierwszą osobą sądzoną w stanie wojennym w Puławach. Zaraz po jego ogłoszeniu moi dwaj synowie zaczęli robić - ręcznie oczywiście – ulotki i rozlepiali je także – wraz z matką na mieście. Koledzy mojego młodszego syna Jacka, licealiści: Nakonieczny ^[111], Skóra i Wieczorek zostali zgarnięci przez milicję za rozwieszanie ulotek dotyczących stanu wojennego. Moja żona spotkała po tym fakcie jedną z matek tych chłopców, bardzo roztrzęsioną, zdenerwowaną. Płacząc powiedziała jej wszystko. Żona uznała, że ponieważ kobieta trzęsie się cała ze strachu uznała, że lepiej będzie jak ona sama pójdzie na komendę i spyta o chłopców. Było to 17 grudnia. Tam została aresztowana pod zarzutem znieważenia milicji. Chłopaków wypuścili i któryś powtórzył mojemu starszemu synowi, Kubie, że matkę zatrzymali. W takich okolicznościach Kuba z kolei poszedł na komendę zapytać co się stało. Milicjanci wepchnęli go do jakiegoś małego pomieszczenia i pobili. Po czym jakby nigdy nic wypuścili. Następnego dnia odbyła się rozprawa w trybie doraźnym i moja żona została skazana na 3 miesiące pozbawienia wolności oraz na karę grzywny. Odwieziono ją do Lublina na ul. Południową. Wieczorem tegoż samego 18 grudnia złapali Kubę ^[112]na rozwieszaniu ulotek na mieście. Wraz z dwoma kolegami ^[113]zostali skazani w trybie doraźnym przez Sąd Wojskowy w Lublinie na 2 lata więzienia ^[114].” Ostatecznie w wyniku apelacji w procesie Alicji Skibowej “19 stycznia odbyła się rozprawa rewizyjna. Wyrok został zmieniony na 6 miesięcy więzienia w zawieszeniu, z obowiązkiem potrącania 15% wynagrodzenia za pracę oraz zapłacenia grzywny. Po miesiącu więzienia wyszła na wolność.”

Dalsze puławskie ofiary stanu wojennego to przywódcy strajku w Zakładach Azotowych, m.in. Zenon Benicki, Jan Okoń, Jerzy Saniewski i wielu innych internowanych, uwięzionych, pozbawionych pracy, lub szykanowanych na rozliczne sposoby.

Kończąc dodam jeszcze, że moje dalsze losy ułożyły się w ten sposób, że począwszy od zimy z 1981 na 1982 r., aż do wiosny 1989 r. cały swój wolny czas – z wyjątkiem kilkumiesięcznego okresu internowania - poświęcałem współpracy ze środowiskiem “Zachty”, a następnie - we współpracy z Ireneuszem Ostrokólskim - wydawaniu puławskiej wersji Tygodnika Mazowsze. Działania te, chociaż w dużej mierze autonomiczne odbywały się w ścisłej współpracy z podziemnymi strukturami "Solidarności": my niejednokrotnie korzystaliśmy z ich siatki kolportażowej, a oni z efektów naszej działalności wydawniczej. Sprawom tym jednak mam zamiar poświęcić osobne opracowanie.

Puławy, grudzień 2005

Tekst został wydrukowany w tomie S.T. Głażewski – "W imię "Solidarności". Wspomnienia z lat 1981-1989", wyd. Towarzystwo Przyjacół Puław, Puławy 2010, s. 15