Tadeuszowi Deputatowi, działaczowi NSZZ “Solidarność w IUNG poniedziałkowy poranek 14 grudnia kojarzy się natomiast z osobą tow. ^[59] Michała Asprasa. W jego pamięci spośród wielu wydarzeń, owego dnia utrwaliły się bowiem dwa:

14 grudnia 1981 r. poszedłem jak zawsze przed godziną 7 do pracy. Listę obecności pracownicy IUNG podpisywali na portierni. Ja natomiast swoją listę wziąłem do Zakładu. Jeszcze nie odszedłem od portierni, jak nieznajomy pan zebrał wszystkie pozostałe listy punktualnie o godzinie 7 i poszedł w kierunku dyrekcji. Jak się okazało, ów człowiek to “utrwalacz” władzy ludowej, który w ten sposób chciał zmusić do przestrzegania dyscypliny pracy w stanie wojennym. Tym “utrwalaczem” był, jak się później okazało, peerelowski apoaratczyk Aspras. Osoby, które nie zdążyły podpisać obecności, podobno dostały nagany, które długo nie zajmowały miejsca w teczkach personalnych.

Solidarność IUNGowska miała w świetlicy bibliotekę z książkami, broszurami i czasopismami oficjalnie dotąd nie wydanymi. Zaraz na początku dnia cała biblioteka zniknęła ^[60]. Zaopiekowali się nią pracownicy Działu Technicznego. W świetlicy był też sklepik, w którym można było kupić m.in. znaczki Solidarności. Wszystkie znaczki, a było ich dwa plastykowe wiadra, przyniosłem do Zakładu, aby je sprzedać. Wieść o nich szybko się rozniosła po Instytucie i w ciągu dwóch godzin oba wiadra były puste. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży przydały się bardzo w czasie działalności podziemnej ^[61].

Oryginalną formę strajku okupacyjnego zastosowała młodzież z LO im. ks. Adama Czartoryskiego w Puławach, zorganizowana w Suwerennościowym Porozumieniu Młodzieży (SPM). Ich protest wyrażał się siedzeniem na schodach przed pokojem nauczycielskim w ciągu każdej przerwy między lekcjami ^[62].

Dla mnie ów pamiętny poniedziałek rozpoczął się o godzinę wcześniej. W tym dniu przyszedłem bowiem do IUNG-u tuż po godzinie 6-ej, żeby przygotować wszystko do transportu sprzętu. Trochę się tego bałem, gdyż znacznie większa szerokość dna kosza od szerokości sanek zapowiadała dużą ich wywrotność, a ja musiałem je przeciągnąć przez dwa krawężniki ul. Głębokiej. Zaczęłem się więc zastanawiać, co powinienem zrobić jeśli mój ładunek wysypie się z kosza na środku ulicy w okresie sporego już o tej porze ruchu. W trakcie tych rozmyślań do hali weszła Henryka Rzepka-Sulima z Pracowni Izotopowej IUNG, która zawsze przychodziła do pracy nieco wcześniej od innych bo dojeżdzała spoza Puław. Widząc moją strapioną minę spytała, czy może mi w czymś pomóc. Odpowiedziałem niezupełnie zgodnie z prawdą, że muszę zawieźć do pralni brudne fartuchy ale boję się wywrotki. Oczywiście nie uwierzyła w ani jedno słowo, bo odwożenie brudnych fartuchów nie należało do moich obowiązków, a sytuacja nie pozostawiała wątpliwości, że ładunek na sankach jest trefny, ale nie zadając już żadnych pytań zaofiarowała z pomocą. Mokrzy z emocji, ja ciągnąc sanki za sznurek, ona popychając je z tyłu i przytrzymując kosz dociągnęliśmy ładunek na dziedziniec pałacowy i, jak to było umówione, schowaliśmy go za kępą cisów w pobliżu wejścia na schody wiodące na strych. Nigdy później z Panią Henią o tym nie rozmawiałem, bo najpierw był stan wojenny, a później Pani Henia przeniosła się z IUNG-u do Zakładów Azotowych. Dlatego dopiero teraz mogę się do niej zwrócić i powiedzieć: Pani Heniu, serdecznie Pani za tę milczącą pomoc dziękuje i przepraszam za ryzyko, na które nieopatrznie Panią wtedy naraziłem.

Na pałacowym strychu powielacz pozostał tylko kilka dni: było tam bardzo zimno, bo mróz trzymał siarczysty a pomieszczenie było tak niskie, ze drukarze musieli pracować na kolanach. Odwiedziłem ich tylko raz przynosząc im gorącą herbatę, później w trosce o bezpieczeństwo zabronili mi wszelkich odwiedzin. W chwili mojej wizyty pracowali na powielaczu Zbigniew Lipa z IUNG i Czesław Stolar z Zakładów Azotowych. Później Cz. Stolara zastąpił pracownik IUNG, Zbigniew Mazur. Plonem ich pracy były m.in. plakaty (Załącznik 6), rozlepiane w ciągu następnych dni w całym mieście oraz obszerna ulotka z tekstem Stanisława Głażewskiego ^[63] kolportaż której zaprowadził do aresztu kilku puławskich uczniów ^[64], a przed surowe oblicze Sądu Wojskowego trzech puławskich studentów.

We wtorek rano Czesław Stolar przedostał się na teren strajkujących Zakładów Azotowych, gdzie powierzono mu zadanie zorganizowania poligrafii ^[65]. Wywiązał się z niego z iście bondowską pomysłowością, w ciągu kilku godzin uruchamiając drukarnię właściwie z niczego. We wspomnieniach spisanych w 2006 r. ^[66] Cz. Stolar opisał tamte wydarzenia w następujący sposób:

Mnie we wtorek ^[67] rano udało się przedostać na teren Z.A. Udałem się od razu na zakład Amoniaku I, gdzie już czekał na mnie Zdzicho Wiśniewski i Stacho Dębicki. Redagowali Biuletyn Starajkowy – Informacje z “Wolnej Europy” i Głosu Waszyngtonu ^[68] i jakieś przecieki od kurierów ze Świdnika o okupacji.

Miałem za zadania wydrukować ulotkę-orędzie, na szczęście miałem woskówki i farbę. Z ramki od Instrukcji BHP zrobiłem ramę do drukowania. Dziewczyna musiała się poświęcić, zdjęła rajstopy na siatkę do druku. Wpisałem tekst na woskówkę i wydaliśmy pierwszy Biuletyn Strajkowy stanu wojennego ze strajku w Z.A. Puławy ^[69]. Potem powstał jeszcze jeden numer.

A jeszcze jedno: wałek do druku. Przyniósł go pan Krzysio Futera z Zakładu Mechanicznego – miałem u niego wcześniej praktyki. Pewnie wałek miał być dla żony . Ale może uratowałem mu życie, bo mogła mu przyłożyć tym wałkiem za ten strajk.

Dlatego o tym piszę, bo nikt, kto nie był na tym strajku nie wie, jaka była atmosfera – bombardowanie przez głośniki radiowęzła – płaczące żony i matki, wzywające do wyjścia. Pamiętam zajście, gdy żona apelując do męża skłamała, że zmarł jego ojciec. Wyszedł ze strajku, było mu przykro. Podziwiam go bo za parę godzin wrócił, stanął na taborecie i powiedział, że żona go oszukała. To były budujące momenty tego strajku

Pan Henryk Sztaba odprawiał Msze Święte ^[70]. Na zorganizowanym ołtarzu stała Konstytucja PRL z kirem.

Po wydrukowaniu drugiego numeru Biuletynu zapadła decyzja, że przenosimy się na Amoniak II.

Po “załatwieniu” Świdnika ekipy wojsk i milicji ruszyły na Puławy. [O zakończeniu strajku] decydowali zapewne pan Stopka i pan Skrzyniarz ^[71]