GENEZA

W połowie września 1980 r., dwaj członkowie Komitetów Założycielskich NSZZ “S” w Puławach: Ireneusz Ostrokólski z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa i Włodzimierz Zbiniewicz z Instytutu Weterynarii, krążyli po pomieszczeniach MKZ Regionu Środkowo-Wschodniego w Lublinie przy ul. Okopowej szukając natchnienia do działania w macierzystych organizacjach związkowych, w nadziei, że uda im się podpatrzeć w sposobie funkcjonowania MKZ coś, co można by wykorzystać w Puławach. Wtedy natknęli się przypadkiem na rzecznika prasowego MKZ, Wojciecha Samolińskiego. Po rozpoznaniu osoby W. Zbiniewicza (okazało się, że mają wspólną znajomą z konspiracji – Danutę Winiarską), W. Samoliński zaproponował im współpracę przy druku projektowanego biuletynu związkowego, którą to propozycję obydwaj z entuzjazmem przyjęli. Niezwłocznie po uzyskaniu aprobaty przewodniczącego lubelskiego MKZ, Czesława Niezgody i powołaniu redaktora naczelnego pisma, którym został Bronisław Kowalski, prace przygotowawcze ruszyły pełną parą, przy czym zadanie obydwu Puławiaków sprowadzało się do spraw technicznych. Dzięki swoim kontaktom ze środowiskiem NOW-ej W. Zbiniewicz przywiózł z Warszawy dokładne plany ramki do powielania z matryc woskówkowych, na podstawie których pracownicy Lokomotywowni natychmiast wykonali potrzebny sprzęt. Druk odbywał się w siedzibie MKZ przy ul. Okopowej w Lublinie, a uczestniczyli w nim I. Ostrokólski, W. Zbiniewicz oraz Hanna Czekaj z puławskiego IWet. Po wydrukowaniu trzech numerów Informatora Regionu Środkowo-Wschodniego B. Kowalski z dnia na dzień zrezygnował ze wspólpracy z zespołem drukarskim, gdyż właśnie uzyskał dostęp do offsetu w lubelskim Domu Kultury. Trójka nagle “bezrobotnych” puławskich drukarzy wracała zatem do domu pociągiem osobowym w bardzo podłych nastrojach popijając wino “Sofia” (bo było tanie, a drukarze niebogaci). Myśl, że przecież można wydawać biuletyn w Puławach zrodziła się gdzieś w okolicach Nałęczowa i reszta podróży upłynęła już na planowaniu zabiegów, których należy dokonać dla urzeczywistnienia tych projektów^[5].

Zaraz następnego dnia, 28 października, H. Czekaj, I. Ostrokólski i W. Zbiniewicz, korzystając z faktu, że posiedzenia władz wszystkich szczebli organizacyjnych Związku “Solidarność” były wówczas otwarte, udali się na posiedzenie MKZ w puławskim Klubie “Mozaika” przy ul. PCK. W trakcie posiedzenia I. Ostrokólski zgłosił projekt wydawania w Puławach pisma związkowego. Propozycja zrazu nie wzbudziła entuzjazmu; groziło mu nawet odłożenie ad acta. Dopiero ponowne zgłoszenie wniosku wraz z prośbą o natychmiastową decyzję zapoczątkowało rzeczową dyskusję. I. Ostrokólski zapytany przez przewodniczącego MKZ, Bogdana Masiaka, czy podjąłby się zorganizowania redakcji odpowiedział twierdząco, proponując następujący skład zespołu redakcyjnego: H. Czekaj, I. Ostrokólski i W. Zbiniewicz. Projekt uzyskał aprobatę członków MKZ a skład redakcji uzupełniono osobą zgłoszonego z sali Grzegorza Wołczyka oraz Andrzeja Kowalczyka, który zgłosił się sam. Ustalono, że będzie to tygodnik i że będzie wychodził w takich terminach, aby w kolportażu trafiał najpóźniej w piątki, tak by do czytelników mógł dotrzeć jeszcze przed weekendem. Termin ukazania się pierwszego numeru wyznaczono na następny piątek nie wierząc ani przez chwilę, że może on być realny. A jednak ten nierealny - wydawałoby się - termin został przecież dotrzymany. Był to pierwszy sukces Redakcji Biuletynu.

Ówczesną sytuację prawną pism związkowych wyjaśnił na posiedzeniu Sądu Rejonowego w Puławach w dniu 7 grudnia 1981 r., pracownik Głównego Urzędu Kontroli Prasy Publikacji i Widowisk, J. Duda: “Zgodnie z treścią obowiązującego w chwili czynu dekretu z dnia 5 sierpnia 1946 r. O utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk /Dz.U.Nr 34 poz.210/ oraz ustawy o zakresie i trybie sprawowania nadzoru i kontroli prasy przez GUKPPiW /Dz.U. Nr 13 poz.75 z 1975 r./ wydawanie czasopism wymaga zezwolenia i kontroli Głównego Urzędu. Zmiany społeczno-polityczne w kraju, które nastąpiły w 1980 r., treść zawartych Porozumień Gdańskich oraz znany wówczas projekt nowej ustawy o kontroli, która w swym obowiązującym 1 października 1981 r. przepisie art.4 stwierdzała, iż biuletyny przeznaczone dla członków Związku nie podlegają cenzurze – spowodowały iż pomimo formalnego obowiązywania przepisów prawnych, nie były już one w tych warunkach przez Główny Urząd stosowane”.^[6]

W owym czasie biuletyny NSZZ „Solidarność” powstawały więc jak grzyby po deszczu; każdy szanujący się MKZ starał się powołać własny organ prasowy, który by ograniczył zakres funkcjonowania cenzury państwowej, poprawił znacznie wówczas ograniczony obieg informacji niezależnej, a także zwiększyłby jego prestiż. Niewiele później ambicje tego rodzaju przeniosły się na poziom związkowych Komisji Zakładowych. W Puławach obok biuletynu MKZ powstały wkrótce aż trzy biuletyny zakładowe: w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznastwa, Puławskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego i Zakładach Azotowych Puławy. Biuletyn Informacyjny KZ NSZZ Pracowników IUNG Nr 1 ukazał się już 15.IX.1980 r.^[7] ale na regularne pismo Związkowcy z IUNG musieli jeszcze trochę poczekać. Pierwszy numer Informatora KZ NSZZ „Solidarność” w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa „Przeszłość – Przyszłości” nosi bowiem datę 8.V.1981 r.^[8] Od 14.X.1980 r. wychodził Biuletyn Informacyjny NSZZ „Solidarność” Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego Puławy^[9], a Biuletyn Informacyjny NSZZ „Solidarność” KZ Zakładów Azotowych Puławy^[10] pojawił się 12.XII.1980 r. Wiele powstających wówczas pism związkowych okazało się efemerydami. Kończyły one żywot już po ukazaniu się kilku numerów, wiele z pozostałych ograniczało się wyłącznie do roli kroniki uchwał i opinii władz Związku. Tymczasem wszystkie cztery puławskie biuletyny rozwijały się nad podziw pięknie i do końca swego żywota (13 grudnia 1981 r.) utrzymywały wysoki poziom, zachowały pełną niezależność i oprócz tekstów uchwał, opinii oraz komunikatów władz związkowych zamieszczały wiele materiałów publicystycznych i historycznych, a nawet utworów literackich. Biuletyn Informacyjny Solidarność Ziemi Puławskiej był przy tym, rzadkim w skali całego kraju związkowym pismem ilustrowanym, a Biuletyn KZ NSZZ “S” w IUNG “Przeszłość-Przyszłości” wyróżniał się wyszukaną szatą graficzną.

Informacje, kto zaproponował nazwę Biuletynu Informacyjnego “Solidarność Ziemi Puławskiej”, jego format i częstotliwość ukazywania się utonęły już w mrokach niepamięci, wiadomo natomiast, że jego winietę opracował pracownik IUNG, Bogdan Oroń . Winieta ta była z reguły czarno-biała; jedynie Nr 1 ma nazwę Związku wydrukowaną na czerwono, a Nr 26(34), 27(35), 28(36) i 29(37) ozdobiono winietami wielobarwnymi. W lutym 1981 r. winietę pisma wzbogacono o herb Puław - Pogoń będący modyfikacją herbu założycieli miasta, książąt Czartoryskich. Pierwszy człon nazwy (“Biuletyn Informacyjny”) nawiązywał zapewne do tytułu bardzo wówczas popularnego Biuletynu Informacyjnego KOR (który z kolei zapożyczył nazwę od Biuletynu Informacyjnego AK redagowanego przez hm. A. Kamińskiego w czasie okupacji niemieckiej). Człony tytułu określające nazwę Związku i obszar działania jego regionalnej struktury w tamtym czasie stanowiły normę.