W chwili powstawania samorządu w IUNG w 1986 r., większość zastrzeżeń TKK z 1982 r. przestała już odgrywać jakąkolwiek rolę, a gwarancją prawidłowego działania samorządu w Instytucie był fakt, że w jego organizację zaangażowali się przede wszystkim działacze "Solidarności"

W wyniku wyborów przeprowadzonych 23 maja 1986 r., spośród 33 zgłoszonych kandydatów do Rady Załogi IUNG weszli w I turze Tadeusz Skiba, Tadeusz Deputat, Irena Duer, Edward Bolibrzuch i Anna Jelinowska. W II turze wyborów, która odbyła się 27 maja skład Rady uzupełnili: Hanna Skrzyniarz, Maria Warchołowa, Stanisława Skiba, Henryk Kern, Witold Zadura i Zbigniew Przydatek. Byli to w ogromnej większości aktywni działacze NSZZ "Solidarność", czynni również po 13 grudnia 1981 r.

Na zebraniu, które odbyło się 3 czerwca 1986 r. nowo wybrana Rada Załogi Instytutu ukonstytuowała się następująco:

Maria Warchołowa – przewodnicząca

Tadeusz Deputat – wiceprzewodniczący

Barbara Kostowska /Oddział Śląski IUNG/ - wiceprzewodnicząca

Irena Duer – sekretarz

Anna Jelinowska – członek prezydium Rady

oraz członkowie Rady: Edward Bolibrzuch, Alicja Czerniawska /Oddział Bydgoski/, Borys Hryńczuk /Oddział Śląski/, Henryk Kern, Zbigniew Przydatek, Barbara Radwan /Oddział Śląski/, Stanisława Skiba, Tadeusz Skiba^[13], Hanna Skrzyniarz i Witold Zadura.^[14]

Początkowo Rada składała się z 15 osób, jednak na Walnym Zebraniu Delegatów w dniu 10 grudnia 1987 r., na którym uchwalono nowy Statut RZ^[15] została poszerzona o 12 przedstawicieli Rad Załóg Zakładów Doświadczalnych^[16], dając początek Ogólnoinstytuckiej Radzie Załogi.^[17] Zgodnie z nowym Statutem^[18] wybrano Prezydium Rady Załogi, w skład którego weszli:

Maria Warchołowa – Przewodnicząca

Anna Jelinowska – Wiceprzewodnicząca

Barbara Kostowska – Wiceprzewodnicząca

Henryk Struzik – Wiceprzewodniczący

Irena Duer - Sekretarz^[19]

Zadania Rady Załogi IUNG oraz warunki, w jakich przyszło jej działać przedstawiła Przewodnicząca RZ, Maria Warchołowa na spotkaniu z przedstawicielami organizacji politycznych i społeczno-zawodowych działających w IUNG w dniu 26 czerwca 1986 r.^[20]: Rada Załogi jest organem... powołanym i działającym na mocy Ustawy... z 25 lipca 1985 r., z której wynikają określone uprawnienia decyzyjne Rady. Są one niewielkie i dotyczą w zasadzie tylko wykorzystania funduszów na cele socjalne i mieszkaniowe. Uprawnienia opiniodawcze Rady są natomiast dość znaczne. Te uprawnienia chcemy jak najpełniej wykorzystać. /.../ Rada pragnie wyrażać opinie nie tylko w sprawach przedkładanych przez Dyrekcję, ale chce również podejmować własne inicjatywy i zgłaszać określone propozycje, które w rozumieniu załogi uważane są za słuszne i ważne. Pragniemy, aby działania Rady przyczyniły się do demokratyzacji i jawności w zarządzaniu Instytutem.

Zachowane sprawozdanie z pierwszego roku działalności Rady Załogi (Załącznik 2)^[21]daje pojęcie o tym z jakim mozołem – po latach totalitaryzmu – odradzała się w IUNG (i w całej Polsce) demokracja przedstawicielska. Mniej kłopotu mieli z tym zapewne członkowie władz "Solidarności" mający za sobą okres działalności w demokratycznych strukturach Związku, ale i tak pokonanie utrwalonych przez lata nawyków nie było sprawą prostą. A oto fragmenty tego sprawozdania:

...nie mając żadnych wzorów do naśladowania nowo wybrana Rada stanęła przed trudnym zadaniem wypracowania linii postępowania i wkomponowania się w różne procesy decyzyjne, podejmowane w naszym Instytucie /.../ staraliśmy się stworzyć platformę programowo-organizacyjną, w ramach której ta współpraca mogłaby się odbywać./.../

Strategia naszego działania ma charakter otwarty, kierując się, po pierwsze zasadą, że ocena określonego, proponowanego rozwiązania będzie miała na uwadze perspektywy rozwojowe Instytutu, a nie doraźne, jednostkowe, chwilowe korzyści.

Po drugie – Rada nie podejmuje szczegółowych decyzji w żadnych sprawach, lecz ocenia całą sytuację decyzyjną np. odnośnie zasad polityki mieszkaniowej, polityki przyjęć do pracy, gospodarki aparaturą itp. Jako dowód takiej działalności, tak obranej taktyki postępowania, skierowaliśmy przedstawicieli Rady Załogi, jako obserwatorów, do komisji dyrekcyjnych działających na terenie IUNG, którzy zapoznając się ze sposobem podejmowania decyzji, mogą potem formułować opinię Rady Załogi odnośnie rozwiązywania danej kwestii.