W dn. 11.08.2013 r. odbyła się w Żyrzynie rekonstrukcja historyczna bitwy pod Żyrzynem, stoczonej w okresie Powstania Styczniowego w dn. 08.08.1863 r.
Była to jedna z trzech największych bitew Powstania Styczniowego. Zwycięstwo odniósł oddział powstańczy dowodzony przez gen. Michała Heidenreicha – Kruka. W ręce powstańców dostało się 200 tys. rubli, 2 armaty i 400 karabinów. Zmarłych chowano na polu bitwy przy szosie. Wkrótce stanął tam okazały pomnik z umieszczonym żelaznym krzyżem cerkiewnym na szczycie. Posiadał on marmurową tablicę z napisem w tłumaczeniu polskim – „Wieczna chwała rosyjskim bohaterom pomordowanym przez polskich buntowników”.
Po przeciwnej stronie szosy miejscowa ludność stawiała drewniane krzyże upamiętniające poległych powstańców. Pomnik postawiony przez władze carskie został rozebrany w okresie niepodległej Polski w 1936 r., a w jego miejsce planowano postawić pomnik ku czci powstańców. Wybuch wojny zniweczył jednak plany budowy nowego pomnika. Dopiero w 1972 r. z inicjatywy mieszkańców, w tym – Mieczysława Rybaka, Wacława Olszaka, Tadeusza Kozłowskiego i Jana Góry upamiętniono miejsce bitwy tablicą wmurowaną w głazy polne z napisem – „W tym miejscu dn. 08.08.1863 r., w czasie Powstania Styczniowego oddział powstańczy pod dowództwem Michała Heidenreicha – Kruka stoczył zwycięską bitwę z wojskami carskimi”.
Inscenizacja została wyreżyserowana przez pana Przemysława Bednarczyka w wykonaniu Grupy Rekonstrukcji Historycznych „Wilki” z Osin, Zespołu Artystyczno – Historycznego „VIS – Radom”, 51 Drużyny Harcerzy i Harcerek Żuawi 1863 z Rzeszowa, Grupy Rekonstrukcji Historycznych „Żuawi Śmierci” z Buska Zdroju, Stowarzyszenia 22 Pułku Ułanów Podkarpackich z Garbatki, Stowarzyszenia Artylerii Dawnej „Arsenał” z Warszawy, Grupy Rekonstrukcji Historycznych „Kampinos”, Kozienickiego Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej i Szwadronu Radomskiego 11 Pułku Ułanów Legionowych z Radomia.
Tomasz Kraszewski