W dniu 31 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Na podstawie przepisów tej ustawy można uzyskać pomoc materialną w postaci świadczenia i pomocy pieniężnej.
Warunkiem otrzymania takiej pomocy jest uzyskanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w okresie od stycznia 1956 r. do czerwca 1989 r.
Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do wskazanego okresu nie wlicza się działalności od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.
Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. przebywała w:
- Więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956 – 1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni w związku ze swoją działalnością.
- Ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym.
Jest to również osoba, która w związku ze swoją działalnością pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych powyżej 30 dni.
Osobą represjonowaną jest także osoba, która brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności i w związku z tym poniosła śmierć lub doznała uszczerbku ciała, została zwolniona z pracy lub relegowana z wyższej uczelni lub szkoły.
Status osoby represjonowanej może uzyskać również osoba, która w związku ze swoją działalnością była poszukiwana listem gończym, została oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia.
Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nadaje Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, adres:
00 – 926 Warszawa, ul. Wspólna 2/4;
na podstawie wniosku, którego druk można pobrać ze strony internetowej Urzędu:
Do wniosku kierowanego do Urzędu ds. Kombatantów niezbędne jest dołączenie:
- decyzji Prezesa IPN informującej, że osoba ubiegająca się o status działacza lub osoby represjonowanej nie była funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwum IPN nie ma dokumentów wytworzonych przy udziale tej osoby w trakcie ewentualnej współpracy z tymi organami
- dowodów potwierdzających działalność opozycyjną lub też doznane represje w związku z działalnością.
Osoby, które uzyskały Krzyż Wolności i Solidarności do wniosku kierowanego do Urzędu ds. Kombatantów dołączają jedynie kopię legitymacji o nadaniu Krzyża.
W celu uzyskania decyzji Prezesa IPN, jak również otrzymania dowodów z IPN należy wystąpić z wnioskiem, którego druk można pobrać ze strony internetowej
lub uzyskać w siedzibie Oddziału IPN w Lublinie, ul. Szewska 2, 20-086 Lublin, tel. 81 53 63 420 (p. Grażyna Suszycka-Tomkiewicz), tel. 81 53 63 422 (p. Grzegorz Stuczyński)
albo w siedzibie Delegatury IPN w Radomiu, ul. Żeromskiego 53, 26-600 Radom, tel. 48 368 24 12 (p. Krzysztof Busse).
Wyżej wymienione osoby udzielą również informacji związanych z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.